Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

मेघवृन्दपरिभ्रष्टा विच्छिन्नेव शतह्नदा । क्रोधमें भरे हुए अर्जुनद्वारा काटी हुई वह शक्ति मेघोंके समूहसे निर्मुक्त होकर गिरी हुई बिजलीके समान पृथ्वीपर गिर पड़ी ।। ३० हू || छिन्नां तां शक्तिमालोक्य भीष्म: क्रोधसमन्वित:,अताडयन्‌ रणे भीष्मं सहिता: सर्वसृञज्जया: । समस्त सूंजय वीर एक साथ संगठित हो भयंकर शतघ्नी, परिघ, फरसे, मुद्गर, मुसल, प्रास, गोफन, स्वर्णमय पंखवाले बाण, शक्ति, तोमर, कम्पन, नाराच, वत्सदन्‍्त और भुशुण्डी आदि अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा रणभूमिमें भीष्मको सब ओरसे पीड़ा देने लगे

sañjaya uvāca | meghavṛnda-paribhraṣṭā vicchinneva śatahrādā | krodhena bhareṇa arjunena chinnā sā śaktir megha-samūhāt nirmuktā bhūmau vidyut-iva nipapāta || chinnāṃ tāṃ śaktim ālokya bhīṣmaḥ krodha-samanvitaḥ | atāḍayan raṇe bhīṣmaṃ sahitāḥ sarve sṛñjayāḥ ||

Sañjaya said: Like a lightning-flash torn from a mass of clouds, the spear-weapon—severed by Arjuna in the heat of wrath—fell to the earth. Seeing that spear cut down, Bhīṣma, filled with anger, was assailed in the battle as all the Sṛñjaya warriors, acting together, pressed him from every side with a storm of weapons—maces, clubs, axes, spears, slings, and many kinds of arrows—seeking to wound and restrain the grandsire amid the fury of war.

छिन्नाम्cut, severed
छिन्नाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootछिन्ना (√छिद्)
FormFeminine, Accusative, Singular
ताम्that (her/it)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
शक्तिम्spear, javelin (weapon)
शक्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
TypeVerb
Rootआ-√लोक्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रोध-समन्वितःfilled with anger
क्रोध-समन्वितः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रोध + समन्वित (सम्-आ-√नी)
FormMasculine, Nominative, Singular
अताडयन्struck, beat
अताडयन्:
TypeVerb
Rootअ-√ताड्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
भीष्मम्Bhishma (as object)
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
सहिताḥunited, together
सहिताḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित (सह + √इ/√धा in sense 'joined')
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
सृञ्जयाःthe Sṛñjayas
सृञ्जयाः:
Karta
TypeNoun
Rootसृञ्जय
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
B
Bhīṣma
S
Sṛñjayas
Ś
śakti (spear/javelin weapon)
L
lightning (vidyut/śatahradā)
E
earth (pṛthivī/bhūmi)
W
weapons: śataghnī, parigha, paraśu, mudgara, musala, prāsa, gophana, bāṇa, tomara, nārāca, vatsadanta, bhuśuṇḍī