Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Rajo-guṇa-nirdeśa — Brahmā’s Enumeration of Rajasic Dispositions

सनन्‍्तापो रूपमायास: सुखदु:खे हिमातपौ । ऐश्वर्य विग्रह: संधिहेतुवादो5रति: क्षमा

sanantāpo rūpam āyāsaḥ sukhaduḥkhe himātapau | aiśvarya-vigrahaḥ sandhi-hetu-vādo 'ratiḥ kṣamā ||

Vāyu-deva said: “Perpetual anguish, bodily form, exertion, pleasure and pain, cold and heat; contention over power and possessions, arguments about the causes of peace and reconciliation; discontent, and also forbearance—these are among the conditions and dispositions that shape embodied life.”

सनन्तापःconstant distress/affliction
सनन्तापः:
Karta
TypeNoun
Rootसनन्ताप
FormMasculine, Nominative, Singular
रूपम्form/appearance
रूपम्:
Karta
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Nominative, Singular
आयासःexertion/fatigue
आयासः:
Karta
TypeNoun
Rootआयास
FormMasculine, Nominative, Singular
सुखदुःखेpleasure and pain
सुखदुःखे:
Karta
TypeNoun
Rootसुख-दुःख
FormNeuter, Nominative, Dual
हिमातपौcold and heat (sun-heat)
हिमातपौ:
Karta
TypeNoun
Rootहिम-आतप
FormMasculine, Nominative, Dual
ऐश्वर्यम्sovereignty/prosperity
ऐश्वर्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootऐश्वर्य
FormNeuter, Nominative, Singular
विग्रहःquarrel/hostility
विग्रहः:
Karta
TypeNoun
Rootविग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular
सन्धिःalliance/peace/conciliation
सन्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootसन्धि
FormMasculine, Nominative, Singular
हेतुवादःargumentation based on reasons; disputation
हेतुवादः:
Karta
TypeNoun
Rootहेतु-वाद
FormMasculine, Nominative, Singular
अरतिḥdiscontent/restlessness
अरतिḥ:
Karta
TypeNoun
Rootअरति
FormFeminine, Nominative, Singular
क्षमाforbearance/forgiveness
क्षमा:
Karta
TypeNoun
Rootक्षमा
FormFeminine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu-deva