Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Vyāsa’s Arrival at Janamejaya’s Sarpasatra; Commissioning of Vaiśaṃpāyana’s Recital (व्यासागमनम्)

ब्रह्मोवाच जरत्कारुर्जरत्कारुं यां भार्या समवाप्स्यति । तत्र जातो द्विज:ः शापान्मोक्षयिष्यति पन्नगान्‌,ब्रह्माजीने कहा--जरत्कारु मुनि जरत्कारु नामवाली जिस पत्नीको ग्रहण करेंगे, उसके गर्भसे उत्पन्न ब्राह्मण सर्पोंको माताके शापसे मुक्त करेगा

brahmovāca jaratkārur jaratkāruṁ yāṁ bhāryā samavāpsyati | tatra jāto dvijaḥ śāpān mokṣayiṣyati pannagān ||

Brahmā said: “The sage Jaratkāru will obtain a wife named Jaratkāru. From her will be born a twice-born son who will release the serpents from their mother’s curse.” In the narrative, this prophecy frames marriage and progeny as a dharmic responsibility undertaken not for personal pleasure but for the welfare and liberation of an afflicted community.

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
जरत्कारुःJaratkāru (the sage)
जरत्कारुः:
Karta
TypeNoun
Rootजरत्कारु
FormMasculine, Nominative, Singular
जरत्कारुम्Jaratkāru (the woman, name of the wife)
जरत्कारुम्:
Karma
TypeNoun
Rootजरत्कारु
FormFeminine, Accusative, Singular
याम्whom
याम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Accusative, Singular
भार्याम्as wife
भार्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Accusative, Singular
समवाप्स्यतिwill obtain/receive
समवाप्स्यति:
TypeVerb
Rootअवाप् (अव्/आप्)
FormFuture, 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्रthere; in her (womb/line)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
जातःborn
जातः:
TypeAdjective
Rootजात
FormMasculine, Nominative, Singular
द्विजःa brāhmaṇa (twice-born)
द्विजः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Nominative, Singular
शापात्from the curse
शापात्:
Apadana
TypeNoun
Rootशाप
FormMasculine, Ablative, Singular
मोक्षयिष्यतिwill free/release
मोक्षयिष्यति:
TypeVerb
Rootमुच्
FormCausative Future, 3rd, Singular, Parasmaipada
पन्नगान्serpents
पन्नगान्:
Karma
TypeNoun
Rootपन्नग
FormMasculine, Accusative, Plural

आस्तीक उवाच

B
Brahmā
J
Jaratkāru (sage)
J
Jaratkāru (wife)
D
Dvija (the future brāhmaṇa son, i.e., Āstīka by implication)
P
Pannagas (serpents/nāgas)
M
Mother’s curse (mātṛ-śāpa; implied)