Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

अग्निभय-प्रसङ्गे मन्दपालस्य शोकः

Mandapāla’s Lament amid the Threat of Fire

तापनीया सुरुचिरा ध्वजयष्टिरनुत्तमा । तस्यां तु वानरो दिव्य: सिंहशार्दूलकेतन:,उस रथका ध्वजदण्ड बड़ा सुन्दर और सुवर्णमय था। उसके ऊपर सिंह और व्याप्रके समान भयंकर आकृतिवाला दिव्य वानर बैठा था

tāpanīyā surucirā dhvajayaṣṭir anuttamā | tasyāṃ tu vānaro divyaḥ siṃhaśārdūlaketanaḥ ||

Vaiśampāyana said: The chariot’s flagstaff was exquisitely beautiful, fashioned of refined gold and unsurpassed in splendor. Upon it sat a divine monkey, bearing an emblem of lion-and-tiger-like ferocity—an image meant to proclaim invincible courage and to steady the hearts of allies while striking awe into opponents.

तापनीयाmade of refined gold
तापनीया:
Karta
TypeAdjective
Rootतापनीय
FormFeminine, Nominative, Singular
सुरुचिराvery beautiful
सुरुचिरा:
Karta
TypeAdjective
Rootसुरुचिर
FormFeminine, Nominative, Singular
ध्वजयष्टिःflagstaff (banner-pole)
ध्वजयष्टिः:
Karta
TypeNoun
Rootध्वजयष्टि
FormFeminine, Nominative, Singular
अनुत्तमाunsurpassed, excellent
अनुत्तमा:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुत्तम
FormFeminine, Nominative, Singular
तस्याम्on it / in it (on that flagstaff)
तस्याम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Locative, Singular
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
वानरःmonkey
वानरः:
Karta
TypeNoun
Rootवानर
FormMasculine, Nominative, Singular
दिव्यःdivine, celestial
दिव्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सिंहशार्दूलकेतनःhaving a lion-and-tiger emblem/banner
सिंहशार्दूलकेतनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसिंहशार्दूलकेतन
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
dhvajayaṣṭi (flagstaff)
D
dhvaja (banner/standard)
D
divya vānara (divine monkey emblem)