Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Khāṇḍava-dāha: Indra’s Countermeasures and the Nāga Aśvasena’s Escape (आदि पर्व, अध्याय २१८)

एते परिवृता: स्त्रीभिर्गन्धर्वैश्न पृथक्‌ पृथक्‌ तमुत्सवं रैवतके शोभयाज्चक्रिरे तदा,अक्रूर, सारण, गद, बश्रु, विदूरथ, निशठ, चारुदेष्ण, पृथु, विपृथु, सत्यक, सात्यकि, भंगकार, महारव, हृदिकपुत्र कृतवर्मा, उद्धव और जिनका नाम यहाँ नहीं लिया गया है, ऐसे अन्य यदुवंशी भी सब-के-सब अलग-अलग स्त्रियों और गन्धर्वोंसे घिरे हुए रैवतक पर्वतके उस उत्सवकी शोभा बढ़ा रहे थे

ete parivṛtāḥ strībhir gandharvaiś ca pṛthak pṛthak | tam utsavaṃ raivatake śobhayāṃ cakrire tadā | akrūraḥ sāraṇaḥ gadaḥ babhruḥ vidūrathaḥ niśaṭhaḥ cārudeṣṇaḥ pṛthuḥ vipṛthuḥ satyakaḥ sātyakiḥ bhaṅgakāraḥ mahāravaḥ hṛdikaputraḥ kṛtavarmā uddhavaś ca ye cānye ’tra anukīrtitā nāma na gṛhītāḥ te ’pi sarve yaduvaṃśyāḥ strībhir gandharvaiś ca parivṛtā raivatakotsavaṃ śobhayām āsuḥ |

Vaiśampāyana said: Encircled by women and by Gandharvas, each in his own company, they then enhanced the splendor of that festival on Mount Raivataka. Akrūra, Sāraṇa, Gada, Babhru, Vidūratha, Niśaṭha, Cārudeṣṇa, Pṛthu, Vipṛthu, Satyaka, Sātyaki, Bhaṅgakāra, Mahārava, Hṛdika’s son Kṛtavarmā, Uddhava, and other Yādavas whose names are not listed here—all of them, surrounded by their respective women and Gandharvas, were adorning the celebration at Raivataka.

एतेthese (men)
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
परिवृताःsurrounded
परिवृताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि-वृत (वृ धातु, क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
स्त्रीभिःby women
स्त्रीभिः:
Karana
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Instrumental, Plural
गन्धर्वैःby Gandharvas
गन्धर्वैः:
Karana
TypeNoun
Rootगन्धर्व
FormMasculine, Instrumental, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
पृथक्separately
पृथक्:
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
पृथक्each separately
पृथक्:
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
तम्that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्सवम्festival
उत्सवम्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्सव
FormMasculine, Accusative, Singular
रैवतकेon/at Raivataka (mountain)
रैवतके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरैवतक
FormMasculine, Locative, Singular
शोभयाम्splendour/beauty
शोभयाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशोभा
FormFeminine, Accusative, Singular
चक्रिरेthey made/created
चक्रिरे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural, Ātmanepada
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
R
Raivataka (mountain)
F
festival (utsava)
G
Gandharvas
W
women (striyaḥ)
A
Akrūra
S
Sāraṇa
G
Gada
B
Babhru
V
Vidūratha
N
Niśaṭha
C
Cārudeṣṇa
P
Pṛthu
V
Vipṛthu
S
Satyaka
S
Sātyaki
B
Bhaṅgakāra
M
Mahārava
K
Kṛtavarmā (Hṛdika’s son)
U
Uddhava
Y
Yādavas (Yaduvaṃśa)

Educational Q&A

The verse primarily serves narrative description rather than explicit moral instruction; implicitly, it highlights how prosperity and social prestige are displayed through public festivals, companionship, and the arts (Gandharvas), showing the Yādavas in a setting of celebration and worldly splendor.

Vaiśampāyana lists prominent Yādava figures who, each with their own entourages of women and Gandharvas, are participating in and beautifying a grand festival held on Mount Raivataka.