Shloka 8

कुशैस्तु भूमौ शयनं चकार माद्रीपुत्र: सहदेवस्तरस्वी | यथा स्वकीयान्यजिनानि सर्वे संस्तीर्य वीरा: सुषुपुर्धरण्याम्‌,तदनन्तर वेगवान्‌ वीर माद्रीकुमार सहदेवने धरतीपर कुशकी शय्या बिछा दी। फिर समस्त पाण्डव वीर अपने-अपने मृगचर्म बिछाकर भूमिधर ही सोये

kuśais tu bhūmau śayanaṃ cakāra mādrīputraḥ sahadevas tarasvī | yathā svakīyāny ajināni sarve saṃstīrya vīrāḥ suṣupur dharaṇyām |

Vaiśampāyana said: Then the swift and valiant Sahadeva, son of Mādrī, made a bed upon the ground with kuśa grass. Thereafter, just as each of the heroes spread out his own deerskin, all the warriors lay down and slept upon the earth—accepting simple, disciplined rest in keeping with their austere way of life.

कुशैःwith kusha-grass
कुशैः:
Karana
TypeNoun
Rootकुश
FormMasculine, Instrumental, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Locative, Singular
शयनम्a bed/lying-place
शयनम्:
Karma
TypeNoun
Rootशयन
FormNeuter, Accusative, Singular
चकारmade
चकार:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular
माद्रीपुत्रःMadri's son
माद्रीपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootमाद्री-पुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
सहदेवःSahadeva
सहदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootसहदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
तरस्वीvigorous/strong
तरस्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootतरस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
स्वकीयानिtheir own
स्वकीयानि:
Karma
TypeAdjective
Rootस्वकीय
FormNeuter, Accusative, Plural
अजिनानिdeerskins
अजिनानि:
Karma
TypeNoun
Rootअजिन
FormNeuter, Accusative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
संस्तीर्यhaving spread
संस्तीर्य:
TypeVerb
Rootसम्-स्तॄ
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
वीराःheroes
वीराः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Plural
सुषुपुःslept
सुषुपुः:
TypeVerb
Rootस्वप्
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural
धरण्याम्on the earth
धरण्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधरणी
FormFeminine, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Sahadeva
M
Mādrī
P
Pāṇḍavas (implied by 'all the heroes')
K
kuśa grass
D
deerskins (ajināni)
E
earth/ground (bhūmi/dharaṇī)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined simplicity: even heroic figures accept austere living—sleeping on the ground with kuśa grass and deerskins—reflecting self-control, endurance, and a dharmic readiness to live without luxury.

Sahadeva prepares a resting place on the earth using kuśa grass. Then all the heroes spread their own deerskins and sleep on the ground, marking a pause in the journey or forest setting with orderly, communal rest.