Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 4

इन्द्रस्यौजो वरुणस्य बाहू अश्विनोरंसौ मरुतामियं ककुत्। बृहस्पतिं संभृतमेतमाहुर्ये धीरासः कवयो ये मनीषिणः

índrasya ójo váruṇasya bāhū́ aśvíno­r áṃsā́u marútām iyáṃ kakút | bṛ́haspátiṃ sáṃbhṛtam etám āhur yé dhī́rāsaḥ kaváyo yé manīṣíṇaḥ

Indra’s might, Varuṇa’s arms, the Aśvins’ shoulders—this is the Maruts’ summit. This they call Bṛhaspati, well-compounded, even they who are steadfast, poets, and discerning.

इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ओजःstrength, vigor
ओजः:
कर्तृ/विशेष्य (समासार्थे/वाक्ये मुख्यपदम्)
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
बाहू(the two) arms
बाहू:
कर्तृ/विशेष्य (समुच्चित-प्रथमा)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
अश्विनोःof the Aśvins (the two)
अश्विनोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
अंसौ(the two) shoulders
अंसौ:
कर्तृ/विशेष्य (समुच्चित-प्रथमा)
TypeNoun
Rootअंस (प्रातिपदिक)
मरुताम्of the Maruts
मरुताम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
इयम्this
इयम्:
कर्तृ/विशेष्य (समुच्चित-प्रथमा)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ककुत्peak, summit; (met.) crest/backbone
ककुत्:
कर्तृ/विशेष्य (समुच्चित-प्रथमा)
TypeNoun
Rootककुत् (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिम्Bṛhaspati
बृहस्पतिम्:
कर्म (आहुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
संभृतम्collected, gathered, well-assembled
संभृतम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective (Past Passive Participle)
Rootसम् + √भृ (भृञ्) → संभृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
एतम्this (one)
एतम्:
कर्म (आहुः इत्यस्य; बृहस्पतिम् इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देशः)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आहुःthey have said / call
आहुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√अह् (अहँ) / √ब्रू (अर्थे ‘कथने’)—वैदिके ‘आहुः’ इति परम्परया √अह्-रूपम्
येwho
ये:
कर्तृ (आहुः इत्यस्य)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धीरासःsteadfast, wise (men)
धीरासः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (substantivized)
Rootधीरा (प्रातिपदिक)
कवयःseers, poets
कवयः:
कर्तृ (समुच्चितः)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
कर्तृ (समुच्चितः)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मनीषिणःthoughtful, intelligent (ones)
मनीषिणः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (substantivized)
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (verification via anukramaṇī needed).

Devata: Bṛhaspati as assembled power; with Indra/Varuṇa/Aśvins/Maruts as constituents

Chandas: Triṣṭubh-like (verification needed).

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Wonder at the composite divine body → confidence in established wisdom.","listener_experience":"Sense of being ‘armored’ by multiple strengths at once.","intensity":6}