Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 22

Sukta 3

परि त्वाग्ने पुरं वयं विप्रं सहस्य धीमहि । धृषद्वर्णं दिवेदिवे हन्तारं भङ्गुरावतः

pári tvāgne púraṃ vayáṃ vípraṃ sahásya dhīmahi | dhṛṣádvarṇaṃ divé-dive hantā́raṃ bhaṅgurā́vataḥ ||

Round about thee, O Agni, as a fortress, we establish the inspired, the mighty: of flashing hue, day by day, the slayer of the breakable foe.

परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरम्as a fortress, stronghold
पुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुर्/पुर (प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विप्रम्the inspired sage; the wise one
विप्रम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
सहस्यof might; mighty
सहस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (genitive qualifier)
Rootसहस् (प्रातिपदिक; ‘बल/साहस’)
धीमहिwe place/establish; we set (our thought)
धीमहि:
TypeVerb
Rootधा (धातु) + मन् (आत्मनेपद-प्रत्यय)
धृषद्वर्णम्of bold/fiery color; of daring hue
धृषद्वर्णम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootधृषद्-वर्ण (समास; धृषद् ‘धर्षक/धृष्णु’ + वर्ण)
दिवे-दिवेday by day
दिवे-दिवे:
Adhikaraṇa
TypeNoun (reduplicated adverbial)
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक ‘दिन’)
हन्तारम्the slayer, destroyer
हन्तारम्:
Karma
TypeAgent noun
Rootहन् (धातु) → हन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक) + आन् (acc. sg.)
भङ्गुरावतःof the breakable/fragile one; of him who is brittle (i.e., the foe)
भङ्गुरावतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootभङ्गुर + वत् (तद्धित ‘युक्त/सम्पन्न’) → भङ्गुरवत् (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (to be verified by Anukramaṇī)

Devata: Agni

Chandas: Anuṣṭubh (probable; 2 pādas of 8 syllables each—confirm by scan)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From resolute building to calm confidence in daily defense.","listener_experience":"Strength, readiness, and a grounded sense of safety.","intensity":6}