Mantra 3
Sukta 79
Sanskrit (Devanagari)
देव संस्फान सहस्रापोषस्येशिषे । तस्य नो रास्व तस्य नो धेहि तस्य ते भक्तिवांसः स्याम
IAST Transliteration
devá saṃsphāna sahasrā́poṣasyéśiṣe | tásya no rāsva tásya no dhehi tásya te bhaktívāṃsaḥ syām ||
English Translation (Griffith/Whitney)
O God, O Abounder, thou art lord of thousandfold thriving. Of that give thou to us; of that do thou set for us; of that of thine may we be sharers.
Word by Word
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
संस्फान(the) ‘Saṃsphāna’ (an epithet/name)
संस्फान:
कर्तृ (देवस्य विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootसंस्फान (प्रातिपदिक; ‘संस्फा’/‘संस्फान’ इति वैदिक-रूप)
सहस्रापोषस्यof the thousandfold refreshment/nourishment
सहस्रापोषस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of …’)
TypeNoun (compound)
Rootसहस्रापोष (प्रातिपदिक; सहस्र + आपोष)
ईशिषेyou rule / you are master
ईशिषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootईश् (धातु) / ईश्- (to rule, be master)
तस्यof him/that
तस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान (दातृ-क्रियायाः प्राप्ता)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
रास्वgive (to us)!
रास्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootरा (धातु; to give) / रास् (वैदिक-प्रयोग)
तस्यof him/that
तस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
धेहिplace/bestow (on us)!
धेहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु; to place, bestow)
तस्यof him/that
तस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour / to you
ते:
सम्बन्ध (or सम्प्रदान, contextually ‘thy’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
भक्तिवांसःdevoted (ones)
भक्तिवांसः:
कर्तृ (स्याम इत्यस्य)
TypeAdjective (substantival)
Rootभक्तिवन्त् (प्रातिपदिक; भक्ति + वन्त्)
स्यामmay we be
स्याम:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु; to be)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (not specified in input)
Devata: Nabhasaspati / Saṃsphāna (prosperity personification)
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From needful petition to calm assurance of being ‘sharers’ in abundance.","listener_experience":"Grounded, household-centered confidence; sense of fullness and rightful share.","intensity":4}