Previous Mantra

Mantra 3

Sukta 51

यत् किं चेदं वरुण दैव्ये जनेऽभिद्रोहं मनुष्या३श्चरन्ति । अचित्त्या चेत् तव धर्मा युयोपिम मा नस्तस्मादेनसो देव रीरिषः

yát kíṃ cedáṃ váruṇa daivyé jáne ’bhidróhaṃ manuṣyā́ś cáranti | ácittyā cét táva dhármān yuyopíma mā́ naḥ tásmād énaso deva rīriṣaḥ |

Whatsoever here—O Varuṇa—in the divine folk, as hostile wrong, men practise; if, unwitting, we have overstepped thy ordinances, from that, from guilt, O God, do thou not harm us.

यत्whatever
यत्:
Karma (समष्ट्यर्थे ‘यत्’ = ‘whatever’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
किम्anything
किम्:
Karma (यत्-सम्बद्धम्)
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय; च + इत्)
इदम्this
इदम्:
Karma (यत्-किम्-समुच्चयस्य निर्देशः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्बोधन
TypeNoun (proper name)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
दैव्येin the divine
दैव्ये:
Adhikaraṇa (स्थाने/विषये)
TypeAdjective
Rootदैव्य (विशेषण-प्रातिपदिक; देव-सम्बन्धी)
जनेamong the people/folk
जने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
अभिद्रोहम्hostility, treachery
अभिद्रोहम्:
Karma
TypeNoun
Rootअभिद्रोह (प्रातिपदिक; अभि+द्रुह् ‘to harm’ से भाव)
मनुष्याःmen, humans
मनुष्याः:
Kartā
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
चरन्तिpractice, commit, go about
चरन्ति:
क्रिया (कर्तृ-सम्बद्धा)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
अचित्त्याthrough thoughtlessness, unintentionally
अचित्त्या:
Karaṇa (प्रकार/उपायः = ‘through/with’)
TypeNoun (abstract) / Adverbial instrumental
Rootअचित्त्या (प्रातिपदिक; अ- + चित्त ‘mind’ से तद्धित/भाव)
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धर्माःlaws, ordinances
धर्माः:
Karma (युयोपिम् इत्यस्य; ‘धर्मान्’ अर्थे वैदिक-प्रयोगे प्रथमा)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
युयोपिम्I have warded off / I have kept (them) away
युयोपिम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootयुप्/युयोप् (धातु; ‘to ward off, keep away’—वैदिक रूप)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
नःto us / our
नः:
Sampradāna (हिते/प्रति) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apādāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एनसःfrom sin, from guilt
एनसः:
Apādāna
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
रीरिषःharm (us) / injure (us)
रीरिषः:
क्रिया
TypeVerb
Rootरीरिष् (धातु; ‘to injure, harm’—वैदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi not specified in the provided excerpt)

Devata: Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

{"primary_rasa":"karuna","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From apprehension and self-implication to softened mercy and quiet restoration.","listener_experience":"A sober, cleansing feeling—like making amends; relief as fear loosens into responsibility.","intensity":5}