Next Mantra

Mantra 1

Sukta 121

सुकृतलोकप्राप्तिः विषाणा पाशान् वि ष्याध्यस्मद् य उत्तमा अधमा वारुणा ये। दुष्वप्न्यं दुरितं नि ष्वास्मदथ गच्छेम सुकृतस्य लोकम्

viṣā́ṇa pā́śān ví syādhy asmád yá uttamā́ adhamā́ vāruṇā́ yé | duṣvápnyaṃ duritáṃ ní syā́smad átha gacchema sukṛ́tasya lokám

Loosen apart the nooses from us—those Varuṇa’s, whether higher or lower. Set down and away from us the evil dream, the misfortune; then may we go to the world of merit.

सुकृतलोकप्राप्तिःattainment of the world of merit
सुकृतलोकप्राप्तिः:
Kartā (शीर्ष/विषय-रूपेण)
TypeNoun
Rootसुकृत-लोक-प्राप्ति (प्रा√आप्/आप् ‘प्राप्तौ’ → प्राप्ति) (समास)
विषाणान्horns
विषाणान्:
Karma
TypeNoun
Rootविषाण (प्रातिपदिक)
पाशान्nooses, bonds
पाशान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
स्याधिloosen, unbind
स्याधि:
Kriyā (आज्ञा)
TypeVerb
Root√स्यन्द्/स्यद् (वेद. प्रयोग; ‘शिथिलीकरणे/विस्रंसने’), उपसर्ग: वि-
अस्मत्from us
अस्मत्:
Apādāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (सापेक्ष-उपवाक्ये)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उत्तमाःhighest, upper
उत्तमाः:
Kartā (यः…ये इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
अधमाःlowest, lower
अधमाः:
Kartā (यः…ये इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअधम (प्रातिपदिक)
वारुणाःbelonging to Varuṇa (Varuṇa’s)
वारुणाः:
Kartā (ये… इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (patronymic/relational)
Rootवारुण (वरुण-सम्बन्धि; प्रातिपदिक)
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दुष्वप्न्यम्evil dream, nightmare (thing of bad dreaming)
दुष्वप्न्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootदुष्वप्न्य (दुष्+स्वप्न्य; प्रातिपदिक)
दुरितम्misfortune, sin, evil
दुरितम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुरित (प्रातिपदिक)
निdown, away
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
स्यremove, loosen off
स्य:
Kriyā (आज्ञा)
TypeVerb
Root√स्यन्द्/स्यद् (वेद. प्रयोग), उपसर्ग: नि-
अस्मत्from us
अस्मत्:
Apādāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अथthen, thereafter
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
गच्छेमmay we go
गच्छेम:
Kriyā
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति)
सुकृतस्यof merit, of good deed
सुकृतस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootसुकृत (प्रातिपदिक)
लोकम्world, realm
लोकम्:
Karma (गच्छेम इत्यस्य)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī attribution varies).

Devata: Varuṇa (as lord of pāśa) and the abstract powers of duṣvapnya/durita to be expelled.

Chandas: Triṣṭubh-like (edition-dependent).

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From fear of binding/omen → authoritative untying → calm aspiration toward sukṛta.","listener_experience":"A sense of being ‘unfastened’ and morally cleared; sleep becomes safe again.","intensity":4}