Mantra 3
Sukta 5
Sanskrit (Devanagari)
यस्य कृण्मो हविर्गृहे तमग्ने वर्धया त्वम्। तस्मै सोमो अधि ब्रवदयं च ब्रह्मणस्पतिः
IAST Transliteration
yásya kṛṇmó havír gṛhé tám agne vardhayā tvám | tásmai sómo ádhi bravad ayáṁ ca bráhmaṇas pátiḥ ||
English Translation (Griffith/Whitney)
He in whose house we make the oblation—him, O Agni, do thou increase. To him hath Soma spoken in approval, and this Brahmaṇaspati as well.
Word by Word
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिष्ठान-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
कृण्मःwe prepare / we make
कृण्मः:
कर्तृ (वाक्यस्य) — ‘we’
TypeVerb
Rootकृ (धातु) ‘करणे’
हविःoblation
हविः:
कर्म
TypeNoun
Rootहविस् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)
गृहेin (the) house
गृहे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगृह (पुं/नपुंसक-प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
कर्म (वर्धया इत्यस्य) / लक्ष्यः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त-
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative) / Deity-name
Rootअग्नि (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
वर्धयincrease / prosper
वर्धय:
क्रिया (आज्ञा); कर्ता = त्वम्, कर्म = तम्
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) ‘वर्धने’
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ (वर्धय इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्व-
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त-
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ (ब्रवद् इत्यस्य)
TypeNoun (deity/substance)
Rootसोम (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)
अधिthereupon / concerning (him)
अधि:
क्रियाविशेषण / उपसर्गार्थः
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
ब्रवत्spoke / said
ब्रवत्:
क्रिया; कर्ता = सोमः
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) ‘वचने’
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ (अध्याहृत-क्रियायाः: ‘(अस्ति/ब्रवीति)’ इत्यर्थे) / निर्देश्यः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अय-
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
ब्रह्मणस्पतिःBrahmaṇaspati
ब्रह्मणस्पतिः:
कर्तृ (अध्याहृत-क्रियायाः; सोमेन सह समुच्चितः वक्ता) / समुच्चित-कर्तृ
TypeNoun (deity-name)
Rootब्रह्मणस्-पति (समास-प्रातिपदिक; षष्ठी-तत्पुरुषः)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (anonymous)
Devata: Agni; Soma; Brahmaṇaspati
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From petition (increase him) to reassurance (divine approval already spoken).","listener_experience":"Calm certainty, homely auspiciousness, sense of being ‘endorsed’.","intensity":4}