Next Mantra

Mantra 1

Sukta 29

रक्षोघ्नम्। पुरस्ताद् युक्तो वह जातवेदोऽग्ने विद्धि क्रियमाणं यथेदम्। त्वं भिषग् भेषजस्यासि कर्ता त्वया गामश्वं पुरुषं सनेम

rákṣo-ghnám | purástād yuktó vahā jātavédo’gné víddhi kriyámāṇaṃ yáthédám | tváṃ bhiṣág bheṣajásyā́si kartā́ tváyā gā́m áśvaṃ púruṣaṃ sanema ||

Demon-slaying: harnessed in front, bear thou it, O Jātavedas Agni; take cognizance of what is being wrought, that thus this may be. Thou art the healer, the accomplisher of the remedy: by thee may we win cow and horse and manly strength.

रक्षोघ्नम्demon-slaying (protective)
रक्षोघ्नम्:
कर्म (युज्यते/वह इत्यस्य) अथवा विशेष्य-विशेषणभावः
TypeAdjective
Rootरक्षस्-घ्न (प्रातिपदिक; घ्न < √हन्) अथवा रक्षोघ्न-
पुरस्तात्in front; from the east/fore
पुरस्तात्:
अधिकरण (दिशा/स्थान)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + तात् (अव्ययीभाव) / पुरस्तात्
युक्तःyoked; appointed
युक्तः:
कर्तृविशेषण (अग्नेः)
TypeAdjective
Root√युज् (योजने) → युक्त (कृदन्त) / युक्त-
वहcarry; convey
वह:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√वह् (वहने)
जातवेदःO Jātavedas (Agni, knower of births)
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootजातवेदस्- (प्रातिपदिक; अग्निनाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि-
विद्धिknow; take note of
विद्धि:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञाने) अथवा √विद् (विन्दने) — वैदिके ‘विद्धि’ = ‘जानिहि/अवगच्छ’
क्रियमाणम्that which is being done; the act in progress
क्रियमाणम्:
कर्म (विद्धि इत्यस्य)
TypeParticiple (Adjective) / Noun-like
Root√कृ (करणे) → क्रियमाण (वर्तमानकृदन्त, कर्मणि) / क्रियमाण-
यथाas; in the manner that
यथा:
सम्बन्ध/उपपद (तुलना/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
इदम्this
इदम्:
कर्म/विषय (यथा-उपवाक्ये)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ (असि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
भिषक्physician; healer
भिषक्:
कर्तृ/विशेष्य (त्वम् … असि)
TypeNoun
Rootभिषज्/भिषक्- (प्रातिपदिक)
भेषजस्यof the remedy/medicine
भेषजस्य:
सम्बन्ध (कर्तृ इत्यस्य—‘of the remedy’)
TypeNoun
Rootभेषज-
असिare
असि:
क्रिया (सम्बन्धक)
TypeVerb
Root√अस् (भुवि)
कर्ताmaker; accomplisher
कर्ता:
प्रथमानिर्देश (त्वम् … कर्ता)
TypeNoun
Root√कृ (करणे) → कर्तृ (कृदन्त/प्रातिपदिक ‘doer’) / कर्तृ-
त्वयाby you; through you
त्वया:
करण (सनेम इत्यस्य—‘by you/with your help’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
गाम्a cow
गाम्:
कर्म (सनेम)
TypeNoun
Rootगो-
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म (सनेम)
TypeNoun
Rootअश्व-
पुरुषम्a man; person
पुरुषम्:
कर्म (सनेम)
TypeNoun
Rootपुरुष-
सनेमmay I obtain; may I win
सनेम:
क्रिया (प्रार्थना/आशीः)
TypeVerb
Root√सन् (लाभे/प्राप्तौ)

Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi not stated in the provided excerpt)

Devata: Agni Jātavedas (as rakṣoghna and bhiṣaj)

Chandas: Mixed/likely Triṣṭubh-Jagatī cadence in parts (needs full metrical audit; not safely Anuṣṭubh)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From assertive command and protection to settled assurance of cure and prosperity.","listener_experience":"Feeling led and guarded; confidence that the remedy will work and life will re-stabilize.","intensity":6}