Mantra 6
Sukta 4
Sanskrit (Devanagari)
इमं मे कुष्ठ पूरुषं तमा वह तं निष्कुरु । तमु मे अगदं कृधि
IAST Transliteration
imáṃ me kúṣṭha pū́ruṣaṃ tám ā́ vaha táṃ níṣkuru | tám u me ágadaṃ kṛdhi ||
English Translation (Griffith/Whitney)
This man of mine, O Kuṣṭha—bring him hither; him do thou make free (drive it out): and him, for me, do thou render an antidote.
Word by Word
इमम्this (him)
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध (genitive: ‘my’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कुष्ठO Kuṣṭha (the medicinal herb Kuṣṭha)
कुष्ठ:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootकुष्ठ (प्रातिपदिक; औषधिनाम)
पूरुषम्the man/person
पूरुषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपूरुष (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आhither, towards (here)
आ:
क्रियाविशेषण (दिशा/सम्प्राप्ति)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वहbring/carry!
वह:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निष्कुरुremove (drive out)!
निष्कुरु:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + निस्/निः (उपसर्ग)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उindeed, just
उ:
क्रियाविशेषण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात/अव्यय)
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध (genitive: ‘my’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अगदम्a remedy, antidote
अगदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअगद (प्रातिपदिक)
कृधिmake! / render!
कृधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Kuṣṭha (personified remedy)
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Commanding urgency → relief and safety.","listener_experience":"A felt sense of agency: ‘the cure is acting now,’ followed by calm protection.","intensity":7}