Mantra 5
Sukta 4
Sanskrit (Devanagari)
हिरण्ययाः पन्थान आसन्नरित्राणि हिरण्यया । नावो हिरण्ययीरासन् याभिः कुष्ठं निरावहन्
IAST Transliteration
hiraṇyáyāḥ pánthāna āsann arítrāṇi hiraṇyáyā | nā́vo hiraṇyáyīr āsan yā́bhiḥ kúṣṭhaṃ nirā́vahan ||
English Translation (Griffith/Whitney)
Golden were the paths; golden were the oars; golden were the boats: with which they carried Kuṣṭha forth and brought it away.
Word by Word
हिरण्ययाःgolden
हिरण्ययाः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootहिरण्यय (प्रातिपदिक)
पन्थानःpaths, ways
पन्थानः:
कर्तृ (आसन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्थन् (प्रातिपदिक)
आसन्were
आसन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अरित्राणिoars (rowing implements)
अरित्राणि:
कर्तृ (आसन् इत्यस्य; समुच्चितः)
TypeNoun
Rootअरित्र (प्रातिपदिक)
हिरण्ययाgolden
हिरण्यया:
विशेषणम् (अरित्राणि इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootहिरण्यय (प्रातिपदिक)
नावःboats
नावः:
कर्तृ (आसन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनौ/नाव् (प्रातिपदिक)
हिरण्ययीःgolden
हिरण्ययीः:
विशेषणम् (नावः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootहिरण्ययी (प्रातिपदिक)
आसन्were
आसन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
याभिःby which (boats)
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कुष्ठम्kuṣṭha (a medicinal herb; also ‘leprosy’ by later usage)
कुष्ठम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकुष्ठ (प्रातिपदिक)
निर्out, away
निर्:
—
TypeIndeclinable
Rootनिर् (उपसर्ग)
आवहन्they carried/brought
आवहन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह् (धातु) + आ (उपसर्ग)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Kuṣṭha (healing agent); gods as conveyors
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Mobilization → triumphant conveyance.","listener_experience":"A sense of coordinated action and confident ‘getting it done’.","intensity":6}