Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 4

अश्वत्थो देवसदनस्तृतीयस्यामितो दिवि। तत्रामृतस्य चक्षणं देवाः कुष्ठमवन्वत

aśvatthó devásadanas tṛtī́yasya amíto diví | tátrāmṛ́tasya cákṣaṇaṃ devā́ḥ kúṣṭham avanvata ||

The Aśvattha is the Gods’ own seat in the third, immeasurable heaven: there was the token of immortality; there the Gods won Kuṣṭha.

अश्वत्थःthe aśvattha (sacred fig) tree
अश्वत्थः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्वत्थ (प्रातिपदिक)
देवसदनः(as) the gods’ seat/dwelling
देवसदनः:
कर्तृ (अश्वत्थस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootदेवसदन (प्रातिपदिक; देव + सदन)
तृतीयस्यामितःboundless (one) of the third (realm)
तृतीयस्यामितः:
सम्बन्ध/विशेषण (अश्वत्थः … तृतीयस्य [दिवः] अमितः)
TypeAdjective (compound)
Rootतृतीय (क्रमवाचक-प्रातिपदिक) + अमित (प्रातिपदिक; √मा ‘मितौ’ → ‘अमित’ = immeasurable/boundless)
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (देश/स्थानसूचक)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
अमृतस्यof immortality/nectar
अमृतस्य:
सम्बन्ध (चक्ष॑णम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
चक्षणम्a sight/vision; appearance
चक्षणम्:
कर्म (अवन्वत इत्यस्य) / अथवा कर्तृ (अस्ति/भवति इत्यध्याहारः)
TypeNoun
Rootचक्षण (प्रातिपदिक; ‘seeing/appearance/vision’)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
कुष्ठम्kuṣṭha (a medicinal herb; costus)
कुष्ठम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकुष्ठ (प्रातिपदिक; औषधिनाम)
अवन्वतthey found/obtained; they favored (it)
अवन्वत:
क्रिया
TypeVerb
Root√अव्/√अवन् (रक्षण-गत्यर्थ; ‘to favor/aid/obtain’), लिट्/लुङ्-प्रयोगः (वैदिक)

Rishi: Atharvanic/Āṅgiras provenance (healing charm tradition)

Devata: Kuṣṭha; also Aśvattha as divine seat; Amṛta as implicit power

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Elevation to cosmic calm → assurance of immortality-token → confidence in remedy.","listener_experience":"Settled hope; feeling held by a larger order.","intensity":4}