Mantra 3
Sukta 39
Sanskrit (Devanagari)
अन्तरिक्षे वायवे समनमन्त्स आर्ध्नोत्। यथान्तरिक्षे वायवे समनमन्नेवा मह्यं संनमः सं नमन्तु
IAST Transliteration
antárikṣe vāyáve sám anaman sá ā́rdhnot | yáthāntárikṣe vāyáve sám anamann evá máhyaṃ sannamáḥ sáṃ namantu ||
English Translation (Griffith/Whitney)
In mid-air, unto Vāyu, they bowed together; thereby he won success. As in mid-air, unto Vāyu, they bowed together, even so for me let all convergences bow in accord.
Word by Word
अन्तरिक्षेin the mid-air, in the atmosphere
अन्तरिक्षे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
वायवेO Vāyu (Wind-god)
वायवे:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
अनमन्bowed, inclined
अनमन्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√नम् (नमँ—प्रणामे)
सःhe
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आर्ध्नोत्prospered, attained success
आर्ध्नोत्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√ऋध् (ऋधँ/अर्ध्—वृद्धौ/समृद्धौ)
यथाas, just as
यथा:
—
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
अन्तरिक्षेin the atmosphere
अन्तरिक्षे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
वायवेO Vāyu
वायवे:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
सम्together, fully
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
अनमन्bowed
अनमन्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√नम् (नमँ—प्रणामे)
एवindeed, just so
एव:
—
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
मह्यम्to me
मह्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
संनमः(a) bowing, obeisance; inclination
संनमः:
कर्ता (आशीर्वचन/विधेय-भाव)
TypeNoun
Rootसंनम (प्रातिपदिक; सम्+√नम् से भाव/क्रिया-नाम)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
नमन्तुlet (them) bow; may (they) incline
नमन्तु:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√नम् (नमँ—प्रणामे)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (unspecified in input)
Devata: Vāyu
Chandas: Anuṣṭubh-like (parallel construction to 4.39.1)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From cosmic precedent → airy expansion → quiet confidence that influence will travel.","listener_experience":"Lightness, openness, reduced heaviness around outcomes.","intensity":4}