Mantra 8
Sukta 4
Sanskrit (Devanagari)
अश्वस्याश्वतरस्याजस्य पेत्वस्य च । अथ ऋषभस्य ये वाजास्तानस्मिन्धेहि तनूवशिन्
IAST Transliteration
áśvasya aśvatarásyā́jasya pétvasya ca | átha ṛṣabhásya yé vā́jās tā́n asmín dhehi tanūváśin ||
English Translation (Griffith/Whitney)
The strengths of the Horse, the Mule, the Goat, and of the Ram; and then the prizes of the Bull—those, O body-master, do thou implant within this one.
Word by Word
अश्वस्यof the horse
अश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
अश्वतरस्यof the mule
अश्वतरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअश्वतर (प्रातिपदिक)
अजस्यof the goat
अजस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
पेत्वस्यof the ram (pétva)
पेत्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपेत्व (प्रातिपदिक; ‘पेत्व’ = मेष/भेड़-प्रकार, a ram/sheep term in Vedic usage)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
अथthen; moreover
अथ:
—
TypeIndeclinable
Rootअथ
ऋषभस्यof the bull
ऋषभस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋषभ (प्रातिपदिक)
येwhich; those (who/that)
ये:
कर्तृ (वाक्ये ‘वाजाः’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजाःvigours; strengths; vital powers
वाजाः:
कर्तृ (आह्वान/आदेश-वाक्ये)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
तान्those (them)
तान्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मिन्in this (one); in him
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धेहिplace; put; bestow
धेहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
तनूवशिन्O controller/master of the body
तनूवशिन्:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootतनू-वशिन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/उपपद-समास: ‘तनू’ + ‘वशिन्’)
Attribution
Rishi: Atharvan/Āṅgirasa
Devata: Tanūvaśin (body-governing power) / Bala-Vīrya (strength as quasi-deity)
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From assembling strengths to triumphant implantation.","listener_experience":"Energizing, confidence-building; a felt influx of steadiness and vigor.","intensity":6}