Next Mantra

Mantra 1

Sukta 30

सांमनस्यम्। सहृदयं सांमनस्यमविद्वेषं कृणोमि वः । अन्यो अन्यमभि हर्यत वत्सं जातमिवाघ्न्या

sā́ṃmanasyám | sahṛ́dayaṃ sā́ṃmanasyám ávidveṣaṃ kṛṇomi vaḥ | anyó anyám abhí haryata vatsáṃ jātám ivā́ghnyāḥ ||

Concord I bring: heart-unity, mind-unity, freedom from hatred I establish among you. Let each be kindly eager toward the other, as the inviolable cow toward her new-born calf.

सामनस्यम्एकमनस्य/एकचित्तता
सामनस्यम्:
कर्म (कृणोमि का)
TypeNoun
Rootसामनस्य (प्रातिपदिक; सम्-मनस् ‘एकमनस्/एकचित्त’ से भाव)
सहृदयम्एकहृदयता/सहृदयता
सहृदयम्:
कर्म (कृणोमि का)
TypeNoun
Rootसहृदय (प्रातिपदिक; सह-हृदय)
सामनस्यम्एकमनस्य
सामनस्यम्:
कर्म (कृणोमि का)
TypeNoun
Rootसामनस्य (प्रातिपदिक)
अविद्वेषम्द्वेषरहित
अविद्वेषम्:
कर्म (कृणोमि का; विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअ-विद्वेष (प्रातिपदिक; विद्वेष ‘द्वेष’ + नञ्)
कृणोमिमैं करता/करती हूँ, स्थापित करता/करती हूँ
कृणोमि:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
वःतुम्हारे लिये/तुमको
वः:
सम्प्रदान (हितार्थे: ‘तुम्हारे लिये/तुमको’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अन्यःएक (व्यक्ति)
अन्यः:
कर्तृ (हर्यत का)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अन्यम्दूसरे को
अन्यम्:
कर्म (अभि-हर्यत का)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
अभिकी ओर, प्रति
अभि:
(क्रियाविशेषण; दिशा/प्रवृत्ति)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
हर्यत(तुम) अनुरक्त/स्नेहशील होओ, प्रेम करो
हर्यत:
क्रिया
TypeVerb
Rootहृ/हर् (धातु; ‘हर्य’ = प्रसन्न/अनुरक्त होना; अथवा ‘हर्ष’ भाव)
वत्सम्बछड़े को
वत्सम्:
उपमान-आधार (इव के साथ; ‘जैसे…’)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
जातम्जन्मा हुआ/नवजात
जातम्:
(उपमान में विशेषण)
TypeAdjective (Participle)
Rootजात (कृदन्त; √जन्)
इवजैसे
इव:
(उपमान-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
अघ्न्याःगाय की (अघ्न्या = गौ)
अघ्न्याः:
सम्बन्ध (वत्सम् के साथ: ‘गौ का’)
TypeNoun
Rootअघ्न्या (प्रातिपदिक; ‘न हन्तव्या’ = गौ)

Rishi: Atharvanic tradition (often attributed to an Atharvan/Angiras seer in anukramaṇī lists)

Devata: Saṃmanasya (personified Concord) / implicit social deities of harmony

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"shringara","emotional_arc":"From tension to warmth and affectionate eagerness.","listener_experience":"Softening of hostility; willingness to approach and cooperate.","intensity":4}