Mantra 6

Sukta 23

Sanskrit (Devanagari)

यासां द्यौः पिता पृथिवी माता समुद्रो मूलं वीरुधां बभूव । तास्त्वा पुत्रविद्याय दैवीः प्रावन्त्वोषधयः

IAST Transliteration

yā́sāṃ dyáuḥ pitā pṛthivī́ mātā samudró mū́laṃ vīrudhā́ṃ babhū́va | tā́s tvā putra-vidyā́ya daivī́ḥ prá avantv óṣadhayaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Whose Father is the Sky, whose Mother is the Earth, whose root the Ocean hath become—the Plants: may those divine Herbs advance to aid thee for the winning of a son.

Word by Word

• यासाम्: of which (fem. pl.)
• यासाम्: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-

• द्यौः: the Sky
• द्यौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• पिता: (is) father
• पिता: कर्तृ (समानााधिकरणम् द्यौः)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• पृथिवी: the Earth
• पृथिवी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• माता: (is) mother
• माता: कर्तृ (समानााधिकरणम् पृथिवी)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• समुद्रः: the ocean
• समुद्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)

• मूलम्: (is) the root/source
• मूलम्: कर्तृ (समानााधिकरणम् समुद्रः)
• Type: Noun
• Root: मूल (प्रातिपदिक)

• वीरुधाम्: of the plants/herbs
• वीरुधाम्: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: वीरुध् (प्रातिपदिक)

• बभूव: became / has become
• बभूव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• ताः: those (fem. pl.)
• ताः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता-

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुत्रविद्याय: for (the gaining of) offspring/son-knowledge (i.e., begetting a child)
• पुत्रविद्याय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: पुत्रविद्या (प्रातिपदिक; समासः: पुत्र + विद्या)

• दैवीः: divine
• दैवीः: कर्तृ (विशेषणम् ताः/ओषधयः)
• Type: Adjective
• Root: दैवी (प्रातिपदिक; देव-सम्बन्धि)

• प्रावन्तु: may (they) protect/aid
• प्रावन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) उपसर्गः प्र-

• ओषधयः: the healing herbs/plants
• ओषधयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (as per AV domestic fertility corpus; varies by anukramaṇī)

Devata: Oṣadhis (Herbs) as divine agents; cosmically grounded in Dyāvā-Pṛthivī

Chandas: Triṣṭubh-like cadence (as transmitted; AV meters may be mixed/irregular in some recensions)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Cosmic wonder (parentage of plants) → focused petition for aid → calm trust in nature’s divinity.","listener_experience":"Awe at natural order; reassurance that remedies are supported by the cosmos.","intensity":5}