Mantra 4

Sukta 11

Sanskrit (Devanagari)

शतं जीव शरदो वर्धमानः शतं हेमन्तान् छतमु वसन्तान्। शतं त इन्द्रो अग्निः सविता बृहस्पतिः शतायुषा हविषाहार्षमेनम्

IAST Transliteration

śatáṃ jī́va śarádo várdhamānaḥ śatáṃ hémantān chatám u vasantā́n | śatáṃ te índró agníḥ savitā́ bṛ́haspátiḥ śatā́yuṣā havíṣā́háṛṣam enam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Live thou a hundred years, waxing through a hundred autumns; a hundred winters, yea a hundred springs. For thee may Indra, Agni, Savitar, and Bṛhaspati—by oblation and by a life of hundred years—have made this man to prosper.

Word by Word

• शतम्: a hundred
• शतम्: कर्म (आयुषः/कालपरिमाणस्य)
• Type: Noun (numeral)
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• जीव: live!
• जीव: (अध्याहृत) कर्ता: त्वम्
• Type: Verb
• Root: √जीव्

• शरदः: autumns/years
• शरदः: कर्म (कालपरिमाण)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)

• वर्धमानः: growing, increasing
• वर्धमानः: कर्तृ-विशेषण (त्वम्)
• Type: Adjective/Participle
• Root: √वृध् (वर्धते) → वर्धमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• शतम्: a hundred
• शतम्: कर्म (कालपरिमाण)
• Type: Noun (numeral)
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• हेमन्तान्: winters
• हेमन्तान्: कर्म (कालपरिमाण)
• Type: Noun
• Root: हेमन्त (प्रातिपदिक)

• शतम्: a hundred
• शतम्: कर्म (कालपरिमाण)
• Type: Noun (numeral)
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• उ: and/also
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• वसन्तान्: springs
• वसन्तान्: कर्म (कालपरिमाण)
• Type: Noun
• Root: वसन्त (प्रातिपदिक)

• शतम्: a hundred
• शतम्: कर्म (कालपरिमाण)
• Type: Noun (numeral)
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध (अधिकार/स्वाम्य: ‘thy’)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्ता
• Type: Noun (deity)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: कर्ता (समुच्चित)
• Type: Noun (deity)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सविता: Savitar
• सविता: कर्ता (समुच्चित)
• Type: Noun (deity)
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: कर्ता (समुच्चित)
• Type: Noun (deity)
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)

• शतायुषा: with a hundred-year lifespan
• शतायुषा: करण
• Type: Adjective
• Root: शतायु (प्रातिपदिक; शत + आयुस्)

• हविषा: with oblation
• हविषा: करण
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• आर्षम्: I have reached/obtained
• आर्षम्: (अध्याहृत) कर्ता: अहम्
• Type: Verb (finite)
• Root: √ऋ (आर्ष्/आर्षति) → आर्ष (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• एनम्: him (this person)
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एन

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (Āyuṣya hymn; specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī)

Devata: Āyus (longevity) supported by Indra–Agni–Savitar–Bṛhaspati

Chandas: Anuṣṭubh (mixed/expanded anuṣṭubh cadence typical of AV longevity verses)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From direct blessing to expansive seasonal vision to secure protection by a fourfold divine alliance.","listener_experience":"Safety, hope, and a calm determination to live long and well.","intensity":4}