Mantra 4

Sukta 68

Sanskrit (Devanagari)

परेहि विग्रमस्तृतमिन्द्रं पृच्छा विपश्चितम्। यस्ते सखिभ्य आ वरम्

IAST Transliteration

párehi vígram ástṛtam índram pṛ́ccha vipaścítam | yás te sákhībhya ā́ váram

English Translation (Griffith/Whitney)

Go forth; ask Indra, the wide-striding, unwithstood, the wise—who unto thy comrades brings the boon.

Word by Word

• परेहि: go away / depart
• परेहि: — (क्रियापदम्)
• Type: Verb
• Root: परि + इ (धातु) / √इ (गमन) उपसर्गः परि

• विग्रमः: the strider / one who steps forth
• विग्रमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वि-ग्रम (प्रातिपदिकम्) / √ग्रम् (क्रमणे/गमने) इत्यस्मात् भाव/कर्तृवाचक-निर्माणः

• तृतमम्: the most excellent / the best
• तृतमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: तृतम (प्रातिपदिकम्) < तृतीय/तृ (क्रमे) इत्यर्थे ‘अत्यन्त-श्रेष्ठ/अतिशय’ (सुपरलेटिव्)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिकम्)

• पृच्छ: ask / inquire
• पृच्छ: — (क्रियापदम्)
• Type: Verb
• Root: √पृच्छ् (प्रश्ने)

• विपश्चितम्: the wise / discerning
• विपश्चितम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वि-पश्चित् (प्रातिपदिकम्) < वि + √पश् (दर्शने) + क्तिन्/चित्-प्रत्ययः

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• ते: of you / your
• ते: — (सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)

• सखिभ्यः: to (your) friends / companions
• सखिभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिकम्)

• आ: towards / unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वरम्: a boon / choice gift
• वरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिकम्)

Attribution

Rishi: Rigvedic provenance; not determinable from excerpt alone

Devata: Indra

Chandas: Likely Anuṣṭubh (requires verification)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Command to act → invocation of unstoppable wisdom → expectation of boon for comrades.","listener_experience":"A surge of courage and solidarity; readiness to move as a unit.","intensity":8}