Mantra 1
Sukta 66
Sanskrit (Devanagari)
स्तुहीन्द्रं व्यश्ववदनूर्मिं वाजिनं यमम्। अर्यो गयं मंहमानं वि दाशुषे
IAST Transliteration
stuhī́ndraṃ vyáśvavad anū́rmim vājínaṃ yámam | aryó gáyaṃ máṃhamānaṃ ví dā́śuṣe
English Translation (Griffith/Whitney)
Praise Indra, rich in steeds, of surging force, the prize-winning controller; the noble one, bounteous, who dealeth out goodly substance unto the giver.
Word by Word
स्तुहीpraise (you)!
स्तुही:
(वाक्ये विधेयक्रिया) —
TypeVerb
Root√स्तु (स्तवते/स्तौति) अथवा √स्तु (स्तुहि इति लोट्)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विapart; forth; distinctly
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अश्ववत्horse-like; having horses
अश्ववत्:
कर्म-विशेषणम् (इन्द्रम्) / क्रियाविशेषणम्
TypeAdjective
Rootअश्ववत् (अश्व + वत्, तद्धितान्त प्रातिपदिक)
अद्he eats; he consumes
अद्:
(वाक्ये विधेयक्रिया) —
TypeVerb
Root√अद् (अत्ति)
अनूर्मिम्wave-less; without billows
अनूर्मिम्:
कर्म-विशेषणम् (वाजिनम्/यमम् इत्यस्य) अथवा कर्म
TypeAdjective
Rootअनूर्मि (प्रातिपदिक; अ- + ऊर्मि ‘wave’)
वाजिनम्the prize-winner; the swift/strong one
वाजिनम्:
कर्म (इन्द्रम् प्रति विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
यमम्Yama (or: the restrainer/guide)
यमम्:
कर्म (इन्द्रम् प्रति विशेषण/सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
अर्यःthe noble one; Arya
अर्यः:
कर्तृ (स्तुही इत्यस्य संबोधन/कर्तृ-निर्देशः)
TypeNoun
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
गयम्house; wealth; (also) a person named Gaya
गयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगय (प्रातिपदिक)
मंहमानम्being bountiful; munificent
मंहमानम्:
कर्म-विशेषणम् (इन्द्रम्/वाजिनम् इत्यस्य)
TypeAdjective/Participle
Rootमंहमान (√मंह् ‘to be liberal/bountiful’—शानच्/शतृ-प्राय वर्तमानकृदन्त)
विapart; forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
दाशुषेto the giver/offerer (worshipper)
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (agent) / Participle
Root√दाश् (दाशति/दाशते ‘to give, offer’) → दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘giver/offerer’)
Attribution
Rishi: RV-source attribution required for precision (AV20 borrows RV hymn material).
Devata: Indra
Chandas: RV meter (likely Triṣṭubh; requires RV locus confirmation).
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shringara","emotional_arc":"Admiration → energized desire for noble prosperity → confident readiness to offer/act.","listener_experience":"Uplift and forward drive; sense of being ‘carried’ by momentum.","intensity":6}