Next Mantra

Mantra 1

Sukta 37

यस्तिग्मशृङ्गो वृषभो न भीमः एकः कृष्टीश्च्यवयति प्र विश्वाः । यः शश्वतो अदाशुषो गयस्य प्रयन्तासि सुष्वितराय वेदः

yás tigmá-śṛṅgo vṛṣabhó ná bhīmá ékaḥ kṛṣṭī́ś cyávayati prá víśvāḥ | yáḥ śáśvato á-dāśuṣo gáyasya prayantā́si suṣvitarā́ya védaḥ ||

He who, sharp-horned, bull-like, dread, alone sets all the peoples moving forth; who, from of old, is bestower of substance unto him that worshippeth not—thou art the giver (even so), O Knower, for the well-stirred rite.

यःwho (he who)
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक (कर्ता-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तिग्मशृङ्गःsharp-horned
तिग्मशृङ्गः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (compound)
Rootतिग्म-शृङ्ग (समासः; प्रातिपदिकम्)
वृषभःbull
वृषभः:
कर्तृ (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिकम्)
like/as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
भीमःterrible, formidable
भीमः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिकम्)
एकःalone, single
एकः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeNumeral/Adjective
Rootएक (प्रातिपदिकम्)
कृष्टीःpeoples, communities
कृष्टीः:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootकृष्टि (प्रातिपदिकम्)
च्यावयतिdislodges, drives away
च्यावयति:
क्रिया
TypeVerb
Rootच्यावय् (णिजन्त; धातु: च्यु/च्युत् ‘to move, dislodge’)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिकम्)
यःwho
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देशक (कर्ता-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शश्वतःof the ever-lasting/constant (one)
शश्वतः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective/Adverbial (from adjective)
Rootशश्वत् (प्रातिपदिकम्)
अदाशुषःof the non-worshipper / non-giver
अदाशुषः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun/Adjective
Rootअदाशु (प्रातिपदिकम्; नञ्-पूर्वकः: अ- + दाशु ‘worshipper/giver’)
गयस्यof wealth/household goods (gaya)
गयस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootगय (प्रातिपदिकम्)
प्रयन्ताthe one who leads/advances (bestower/impeller)
प्रयन्ता:
कर्तृ (agent)
TypeAgent noun (participle-like)
Rootप्र-यन् (धातु: यन्/या ‘to go’; कर्तरि तृच् कृत्)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सुष्वितरायfor the very beneficent/brighter (one)
सुष्वितराय:
सम्प्रदान (for/to)
TypeAdjective (dative)
Rootसु-स्वितर (प्रातिपदिकम्; समासः/उपसर्गः सु- ‘well’ + स्वितर ‘more bright/beneficial’)
वेदःVeda; sacred knowledge
वेदः:
कर्तृ/सम्बोधन-सम्बन्धः (नाम-निर्देशः)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिकम्)

Rishi: Rigvedic source attribution (Indra hymn tradition; specific r̥ṣi to be fixed by RV parallel)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (to be confirmed by RV parallel)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"Awe/fear → mobilization → victorious assurance of gain.","listener_experience":"Heightened resolve; sense of commanding presence; rivals feel ‘smaller’.","intensity":8}