Mantra 11

Sukta 34

Sanskrit (Devanagari)

यः शम्बरं पर्वतेषु क्षियन्तं चत्वारिंश्यां शरद्यन्वविन्दत्। ओजायमानं यो अहिं जघान दानुं शयानं स जनास इन्द्रः

IAST Transliteration

yáḥ śámbaraṃ párvateṣu kṣiyántaṃ catvāriṃśyā́ṃ śarády anvā́vindat | ojāyámānaṃ yó áhīṃ jaghā́na dā́nuṃ śáyānaṃ sá janāsa índraḥ́

English Translation (Griffith/Whitney)

He who tracked out Śambara dwelling in the mountains, in the fortieth year, in autumn; he who slew the Serpent as it waxed in strength, and Dānu lying prone—he, O peoples, is Indra.

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शम्बरम्: Śambara (a demon)
• शम्बरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शम्बर (प्रातिपदिक)

• पर्वतेषु: in the mountains
• पर्वतेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• क्षियन्तम्: dwelling, abiding
• क्षियन्तम्: Karma
• Type: Participle (Adjective)
• Root: क्षि (धातु) → क्षियन्त् (वर्तमान-कृदन्त/शतृ)

• चत्वारिंश्याम्: in the fortieth
• चत्वारिंश्याम्: Adhikaraṇa
• Type: Numeral (Adjective)
• Root: चत्वारिंशत् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)

• शरदि: in the autumn; in the year/season
• शरदि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)

• अनु: after, along
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• अविन्दत्: found, discovered
• अविन्दत्: —
• Type: Verb
• Root: विद् (लभे/ज्ञाने) धातु; उपसर्गः अव-

• ओजायमानम्: growing strong; waxing in might
• ओजायमानम्: Karma
• Type: Participle (Adjective)
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक) + √या (धातु) → ओजायमान (वर्तमान-कृदन्त/शानच्)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अहिम्: the serpent (Ahi/Vṛtra)
• अहिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक)

• जघान: slew
• जघान: —
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• दानुम्: Dānu (demonic being); the Danava
• दानुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दानु (प्रातिपदिक)

• शयानम्: lying (prostrate)
• शयानम्: Karma
• Type: Participle (Adjective)
• Root: शी (धातु) → शयान (भूत/वर्तमान-कृदन्त; क्त/शानच्-आधारित विशेषण-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जनासः: people, men
• जनासः: Kartā (सह-कर्तृ/सम्बोधन-सम्बन्धः: ‘O people’/‘men’)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक) / जनास् (वैदिक-रूप)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: From RV Indra-cycle source (seer per RV concordance).

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-type (to be confirmed by RV concordance).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From long search and suspense to sudden heroic triumph.","listener_experience":"Patience strengthened; confidence in eventual discovery and resolution.","intensity":8}