Mantra 28

Sukta 93

Sanskrit (Devanagari)

यद् द्याव इन्द्र ते शतं शतं भूमीरुत स्युः । न त्वा वज्रिन्त्सहस्रं सूर्या अनु न जातमष्ट रोदसी

IAST Transliteration

yád dyā́va indra te śatáṁ śatáṁ bhū́mīr utá syúḥ | ná tvā vajrin sahásraṁ sū́ryā ánu ná jātám áṣṭa ródasī ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Though, O Indra, there were for thee a hundred heavens, a hundred earths besides—yet thee, O Bolt-bearer, not a thousand suns in sequence could match, within the eightfold compass of the two worlds.

Word by Word

• यत्: that which / if / as (relative)
• यत्: सम्बन्ध/विशेषण (अव्यक्त-पूर्वपद)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्यावः: the heavens
• द्यावः: कर्तृ (स्युः) / विषय
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper) / Vocative
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शतम्: a hundred
• शतम्: विशेषण (द्यावः) / परिमाण
• Type: Numeral/Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• शतम्: a hundred
• शतम्: विशेषण (भूमीः) / परिमाण
• Type: Numeral/Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• भूमीः: earths / lands
• भूमीः: कर्तृ (स्युः) / विषय
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• उत: and / also
• उत: समुच्चय/अन्वय
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• स्युः: might be / would be
• स्युः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• न: not
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (न … अनु) / लक्ष्य
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वज्रिन्: O wielder of the thunderbolt
• वज्रिन्: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक) < वज्र

• सहस्रम्: a thousand
• सहस्रम्: विशेषण (सूर्याः) / परिमाण
• Type: Numeral/Adjective
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• सूर्याः: suns
• सूर्याः: कर्तृ (अनु … अष्ट) / विषय
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• अनु: after / along / following
• अनु: उपसर्ग/अव्यय-सम्बन्ध (अनुगमन)
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अनु

• न: not
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न

• जातम्: born / arisen
• जातम्: विशेषण (त्वा) / अवस्था
• Type: Participle (past passive)
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अष्ट: has reached / has attained
• अष्ट: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु) / अष्ट (लिट्-रूपम्, परस्मैपदम्)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: कर्म/अधिकरण (प्राप्ति-लक्ष्य)
• Type: Noun (dual)
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)

Attribution

Rishi: RV-source seer per AV 20 tradition (confirm in edition).

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (RV-derived; confirm in edition)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Cosmic expansion → astonishment → fortified confidence.","listener_experience":"Awe that becomes fearlessness; a sense of being enclosed by vast power.","intensity":7}