Mantra 5

Sukta 13

Sanskrit (Devanagari)

यस्य ते वासः प्रथमवास्यं१ हरामस्तं त्वा विश्वेऽवन्तु देवाः । तं त्वा भ्रातरः सुवृधा वर्धमानमनु जातन्तां बहवः सुजातम्

IAST Transliteration

yásya te vā́saḥ prathamavāsyàṃ harā́mas táṃ tvā víśve ’vantu devā́ḥ | táṃ tvā bhrā́taraḥ su-vṛ́dhā vardhámānam ánu jātantāṃ bahávaḥ su-jā́tam

English Translation (Griffith/Whitney)

Whose first vesture, even thy earliest garment, we take up—may all the Gods befriend and guard thee. Thee, waxing ever, may thy brothers, good increasers, follow with birth in multitude—well-born.

Word by Word

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-

• ते: to/for you; your
• ते: सम्प्रदान (to/for you) / सम्बन्ध (your)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वासः: garment, clothing
• वासः: कर्म (object of हरामः)
• Type: Noun
• Root: वासस् (प्रातिपदिक) अथवा √वस् (आच्छादने) से निष्पन्न

• प्रथमवास्यम्: the first-to-be-worn (first garment)
• प्रथमवास्यम्: विशेषण (of वासः) / कर्म
• Type: Adjective (compound)
• Root: प्रथम (विशेषण-प्रातिपदिक) + वास्य (√वस्/वास्; ‘to clothe’, ‘fit to be worn’)

• हरामः: we take away, remove
• हरामः: क्रिया (we take away/remove)
• Type: Verb
• Root: √हृ (हरणे) — लट्

• तम्: him
• तम्: कर्म (object of अवन्तु)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (object of अवन्तु)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वे: all (the gods)
• विश्वे: कर्तृ (subject of अवन्तु)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (विशेषण-प्रातिपदिक)

• अवन्तु: may (they) protect
• अवन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अव् (रक्षणे) — लोट्

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ (apposition to विश्वे)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: कर्म (object of जातन्ताम्)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म (object of जातन्ताम्)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भ्रातरः: brothers
• भ्रातरः: कर्तृ (subject of जातन्ताम्)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)

• सुवृधाः: well-thriving, very prosperous
• सुवृधाः: विशेषण (of भ्रातरः)
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग) + वृध (प्रातिपदिक; ‘thriving, increasing’)

• वर्धमानम्: growing, increasing
• वर्धमानम्: कर्म (qualifying ‘tam tvā’)
• Type: Participle
• Root: √वृध् (वर्धने) — शानच् (वर्तमान कृदन्त) → वर्धमान

• अनु: after, along, in accordance
• अनु: उपपद/क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (अव्यय)

• जातन्ताम्: may (they) be born/come into being (after you); may they follow in birth
• जातन्ताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जन् (जन्मनि) — लोट्, आत्मनेपद (आशीर्लिङ्/विधिलिङ्-समकक्ष प्रयोग)

• बहवः: many
• बहवः: कर्तृ (subject of जातन्ताम्; in apposition to भ्रातरः)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: बहु (विशेषण-प्रातिपदिक)

• सुजातम्: well-born, of good birth
• सुजातम्: विशेषण (of तम्/त्वा)
• Type: Adjective/Participle
• Root: सु- + जात (√जन्; क्त-प्रत्यय) → सुजात

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angiras-type attribution typical for domestic-prosperity formulae (specific r̥ṣi for 2.13 not supplied in input).

Devata: Viśve Devāḥ (All the Gods); secondarily the kin-group as social ‘agents’ of increase.

Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires metrical verification against pada-counting in the received text).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shringara","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From tender handling of first clothing to expansive blessing of growth and many companions/kin.","listener_experience":"Warmth, affection, reassurance; sense of being protected and welcomed into community.","intensity":3}