Mantra 3
Sukta 32
Sanskrit (Devanagari)
दिवि ते तूलमोषधे पृथिव्यामसि निष्ठितः । त्वया सहस्रकाण्डेनायुः प्र वर्धयामहे
IAST Transliteration
diví te tū́lam oṣadhe pṛthivyā́m asi níṣṭhitaḥ | tváyā sahásra-kāṇḍenā́yuḥ prá vardhayāmahe
English Translation (Griffith/Whitney)
In heaven is thy tuft, O herb; on earth thou art set firm. With thee, O thousand-stemmed one, we increase life mightily.
Word by Word
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तूलम्tuft, cottony down (floss)
तूलम्:
कर्तृ (अस्ति-क्रियायाः कर्तृ) / कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootतूल (प्रातिपदिक)
ओषधेO herb/medicinal plant
ओषधे:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
पृथिव्याम्on earth
पृथिव्याम्:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रिया; कर्तृ = त्वम्/ओषधे)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
निष्ठितःset/placed, established
निष्ठितः:
कर्तृ-विशेषण (असि इत्यस्य)
TypeParticiple/Adjective
Rootनि-स्था (धातु) → निष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
त्वयाby you, with you
त्वया:
करण
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रकाण्डेनwith the thousand-stemmed (plant)
सहस्रकाण्डेन:
करण
TypeNoun
Rootसहस्रकाण्ड (समास-प्रातिपदिक: सहस्र + काण्ड)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward; intensively
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
वर्धयामहेwe cause to increase, we lengthen
वर्धयामहे:
क्रिया (कर्तृ = वयम्; कर्म = आयुः)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) → वर्धयति (णिच्)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition.
Devata: Oṣadhi (Herb) identified with darbha; cosmicized as heaven-origin power.
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence.
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Wonder at cosmic placement → serene confidence in life-growth.","listener_experience":"Uplifted and grounded simultaneously; quiet optimism.","intensity":4}