Mantra 1

Sukta 32

Sanskrit (Devanagari)

दर्भः। शतकाण्डो दुश्च्यवनः सहस्रपर्ण उत्तिरः । दर्भो य उग्र ओषधिस्तं ते बध्नाम्यायुषे

IAST Transliteration

dárbhaḥ | śatá-kāṇḍo duścyavanáḥ sahásra-parṇa uttiráḥ | dárbho yá ugró óṣadhis táṃ te badhnā́my ā́yuṣe

English Translation (Griffith/Whitney)

Darbha—hundred-stemmed, hard to dislodge, thousand-leaved, surpassing. That Darbha which is a fierce herb, that do I bind upon thee for life.

Word by Word

• दर्भः: darbha grass
• दर्भः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: दर्भ (प्रातिपदिक)

• शतकाण्डः: having a hundred stalks/knots
• शतकाण्डः: कर्तृ (दर्भस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: शत-काण्ड (प्रातिपदिक; समास)

• दुश्च्यवनः: hard to dislodge; not easily shaken
• दुश्च्यवनः: कर्तृ (दर्भस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: दुस् + च्यवन (प्रातिपदिक; उपसर्ग-पूर्वक)

• सहस्रपर्णः: thousand-leaved
• सहस्रपर्णः: कर्तृ (दर्भस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र-पर्ण (प्रातिपदिक; समास)

• उत्तिरः: protecting; saving; a deliverer
• उत्तिरः: कर्तृ (दर्भस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उत्तिर (प्रातिपदिक)

• दर्भः: darbha grass
• दर्भः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: दर्भ (प्रातिपदिक)

• यः: who/which
• यः: कर्तृ (यः = दर्भः)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उग्रः: fierce; potent
• उग्रः: कर्तृ (दर्भस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• ओषधिः: herb; healing plant
• ओषधिः: कर्तृ (समानााधिकरणम्: दर्भः … ओषधिः)
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• तम्: that (one)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: for you; to you
• ते: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• बध्नामि: I bind; I tie on
• बध्नामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: बन्ध् (धातु)

• आयुषे: for long life; for vitality
• आयुषे: प्रयोजन/सम्प्रदान (उद्देश्य-चतुर्थी)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (herb/amulet hymn; r̥ṣi not specified in excerpt).

Devata: Darbha as personified herb (Oṣadhi).

Chandas: Mixed; descriptive epithets with concluding binding clause (late AV style).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From descriptive awe at the herb’s might to calm assurance through the binding act.","listener_experience":"Feeling ‘sealed’ and safeguarded; confidence that life is being held together.","intensity":5}