Mantra 6

Sukta 15

Sanskrit (Devanagari)

अभयं मित्रादभयममित्रादभयं ज्ञातादभयं पुरो यः । अभयं नक्तमभयं दिवा नः सर्वा आशा मम मित्रं भवन्तु

IAST Transliteration

abháyaṃ mitrā́d abháyam ámitrād abháyaṃ jñātā́d abháyaṃ puró yáḥ | abháyaṃ náktam abháyaṃ dívā naḥ sárvā ā́śā máma mítraṃ bhavantu ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Fearlessness from friend, fearlessness from foe; fearlessness from kinsman, fearlessness from whoever is before us. Fearlessness by night, fearlessness by day: let all the quarters for me become friendly.

Word by Word

• अभयम्: fearlessness, safety
• अभयम्: कर्म (भवन्तु इति क्रियायाः विधेय/फलरूपम्)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक) < भय

• मित्रात्: from a friend
• मित्रात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• अभयम्: fearlessness
• अभयम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक) < भय

• अमित्रात्: from an enemy
• अमित्रात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: अ-मित्र (प्रातिपदिक) < मित्र

• अभयम्: fearlessness
• अभयम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक) < भय

• ज्ञातात्: from a kinsman/known person
• ज्ञातात्: अपादान
• Type: Noun/Adjective (used as noun: ‘known person/kinsman’)
• Root: ज्ञात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ज्ञा + क्त)

• अभयम्: fearlessness
• अभयम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक) < भय

• पुरः: in front, before
• पुरः: अधिकरण (देश-निर्देशः)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (अव्ययीभाव/अव्यय-प्रयोग)

• यः: who(ever)
• यः: कर्तृ (सापेक्ष-उपवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभयम्: fearlessness
• अभयम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक) < भय

• नक्तम्: by night
• नक्तम्: अधिकरण (काल-निर्देशः)
• Type: Indeclinable (temporal adverb)
• Root: नक्तम् (प्रातिपदिक/अव्यय-प्रयोग)

• अभयम्: fearlessness
• अभयम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-भय (प्रातिपदिक) < भय

• दिवा: by day
• दिवा: अधिकरण (काल-निर्देशः)
• Type: Indeclinable (temporal adverb)
• Root: दिव्/दिवा (अव्यय-प्रयोग)

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान (प्रार्थनायाम्: ‘for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: कर्तृ (भवन्तु इति)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• आशाः: directions/quarters; hopes
• आशाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आशा (प्रातिपदिक)

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• मित्रम्: a friend; friendly
• मित्रम्: कर्म (भू-धातोः: ‘become X’)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• भवन्तु: may (they) become
• भवन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anonymous/collective)

Devata: Abhaya; Mitra as an implicit semantic pole (friendliness/order)

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From potential social threat to confident universal friendliness.","listener_experience":"Relief from suspicion; readiness to meet others without fear.","intensity":6}