Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 7

दृढो दृंहस्थिरो न्यो ब्रह्म विश्वसृजो दश । नाभिमिव सर्वतश्चक्रमुच्छिष्टे देवताः श्रिताः

dṛḍhó dṛṃhá sthiró nyò bráhma viśvasṛ́jo dáśa | nā́bhim iva sárvataś cakrám ucchíṣṭe devátāḥ śritā́ḥ ||

Firm, strengthening, stable, well-grounded is the Brahman—(with) the ten world-creators. Like a wheel on every side about its navel, in the Remnant the deities rest supported.

दृढःfirm, strong
दृढः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य) / Adhikaraṇa (वर्णनात्मक)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक) < √दृंह् (दृंहते ‘दृढीकरोति/बलयति’)
दृंहःstrengthening, robust
दृंहः:
Kartā (विशेषणरूपेण) / Adhikaraṇa (वर्णनात्मक)
TypeAdjective
Rootदृंह (प्रातिपदिक) < √दृंह्
स्थिरःsteady, stable
स्थिरः:
Kartā (विशेषणरूपेण) / Adhikaraṇa (वर्णनात्मक)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
न्यःset down/placed within; low-lying (epithet)
न्यः:
Kartā (विशेषणरूपेण) / Adhikaraṇa (वर्णनात्मक)
TypeAdjective
Rootन्य (प्रातिपदिक; ‘नीच/अधः/अन्तःस्थित’ इत्यर्थे) अथवा ‘न्य’ इति वैदिक-विशेषण
ब्रह्मsacred power; holy utterance; Brahman
ब्रह्म:
Kartā
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
विश्वसृजःcreator of all; world-creating
विश्वसृजः:
Kartā (ब्रह्मणः विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootविश्वसृज् (प्रातिपदिक; विश्व + √सृज् ‘सृजति’)
दशten
दश:
Adhikaraṇa (गणनात्मक-विशेषण) / Kartā-विशेषण
TypeNumeral (Adjective)
Rootदशन्/दश (संख्याप्रातिपदिक)
नाभिम्navel; hub
नाभिम्:
Upamāna (उपमान-रूपेण) / Karma (इव-योगे उपमेयस्य तुलनार्थम्)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
(उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव
सर्वतःfrom all sides; everywhere
सर्वतः:
Adhikaraṇa (देश/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (सर्व + तस्)
चक्रम्wheel; circle
चक्रम्:
Karma (उपमेय/उपमान-रचना में ‘नाभिमिव … चक्रम्’)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
उच्छिष्टेin the remainder; in the leavings (ucchiṣṭa)
उच्छिष्टे:
Adhikaraṇa (आश्रय/स्थान) — ‘उच्छिष्टे … श्रिताः’
TypeNoun/Adjective
Rootउच्छिष्ट (प्रातिपदिक)
देवताःdeities, divine powers
देवताः:
Kartā (श्रिताः इत्यस्य कर्तृ)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
श्रिताःresting on; resorted to; supported
श्रिताः:
(क्रियापद-समतुल्य) — ‘resting/depending’
TypeVerb (Participial) / Adjective
Root√श्रि (श्रयति) → श्रित (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)

Devata: Ucchiṣṭa/Brahman as foundational support; ‘all deities’ as dependents

Chandas: Anuṣṭubh (approx.)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Forceful stabilization → quiet confidence.","listener_experience":"A grounded, braced feeling; steadiness in the belly/center.","intensity":4}