Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 2

भवारुद्रौ सयुजा संविदानावुभावुग्रौ चरतो वीर्याऽय । तभ्यां नमो यतमस्यां दिशी३तः

bhavā́rudráu sayújā saṃvidānā́v ubhā́v ugráu carato vīryā̀ya | tábhyāṃ námo yátamasyāṃ diśī́táḥ ||

Bhava and Rudra, yoked together, of one accord—both fierce—go forth in might. To those twain be homage, in whatsoever quarter they be: from hence away.

भवBhava (a name of Rudra/Śiva)
भव:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun (proper)
Rootभव (प्रातिपदिक; शिव-नाम)
रुद्रौthe two Rudras
रुद्रौ:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
सयुजाyoked together; united
सयुजा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसयुज् (प्रातिपदिक; ‘सह-युज्’)
संविदानौbeing in mutual accord; agreeing together
संविदानौ:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (Adjectival)
Rootसम्-विद् (धातु) → संविदान (कृदन्त, वर्तमान-कृदन्त/शतृ-समकक्ष; ‘mutually knowing/agreeing’)
उभाव्both
उभाव्:
कर्तृ-विशेषण
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उग्रौfierce, formidable
उग्रौ:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चरतःthey two move / roam
चरतः:
क्रिया
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
वीर्यायfor strength/heroic power
वीर्याय:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
ताभ्याम्to those two
ताभ्याम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नमःobeisance; salutation
नमः:
कर्म (नमस्यते इत्यर्थे)
TypeNoun (indeclinable-like usage)
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
यतमस्याम्in whichever (direction)
यतमस्याम्:
अधिकरण
TypePronoun (compound-like phrase)
Rootयत (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अस्य (इदम्-सम्बन्ध) → यतम् + अस्याम्
दिशिin (a) direction
दिशि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
इतःfrom here; hence
इतः:
अपादान/दिक्-निर्देश (source/‘from here’)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय; इदम्-प्रभव)

Rishi: Atharvanic/Angiras attribution (anukramaṇī-dependent).

Devata: Bhava-Rudra (dual)

Chandas: Triṣṭubh-like (edition-dependent).

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From awe before fierce power to calm control through homage and redirection.","listener_experience":"Safety through respectful negotiation with danger; relief as the force is ‘sent away’.","intensity":6}