Mantra 27
Sukta 10
Sanskrit (Devanagari)
यां देवा अनुतिस्ठन्ति यस्या नास्ति विराधनम्। तयेन्द्रो हन्तु वृत्रहा वज्रेण त्रिषंधिना
IAST Transliteration
yā́ṁ devā́ anutíṣṭhanti yásyā nā́sti virā́dhanam | táyéndro hantu vṛtrahā́ vájreṇa trí-saṁdhinā ||
English Translation (Griffith/Whitney)
That rite which the Gods uphold, wherein is no miscarriage—therewith let Indra, Vṛtra-slayer, smite (our foe) with his three-jointed thunderbolt.
Word by Word
याम्whom/which (fem., acc. sg.)
याम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / या- (स्त्री.)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अनुafter, along, following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
तिष्ठन्तिthey stand / abide
तिष्ठन्ति:
—
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
यस्याःof whom/whose (fem.)
यस्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / या- (स्त्री.)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
अस्तिis
अस्ति:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
विराधनम्hindrance; opposition; failure/obstruction
विराधनम्:
कर्तृ/कर्म (सन्दर्भानुसार: ‘विराधनम्’ = ‘विघ्न/अपराध’— ‘नास्ति’ इत्यत्र विधेय)
TypeNoun
Rootवि-राधन (प्रातिपदिक) < राध् (धातु) + ल्युट्/अन (भाव/कर्म-नाम)
तयाby/with her (by that [fem.])
तया:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
हन्तुlet (him) slay
हन्तु:
—
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; समास: वृत्र + हन्)
वज्रेणwith the thunderbolt
वज्रेण:
करण
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
त्रिसंधिनाwith the three-jointed/three-linked (one)
त्रिसंधिना:
करण
TypeAdjective
Rootत्रि-संधि (प्रातिपदिक; समास: त्रि + संधि)
Attribution
Rishi: To be verified from Śaunaka Anukramaṇī for 11.10
Devata: Indra (Vṛtrahan), and the efficacious rite upheld by the gods
Chandas: Anuṣṭubh (probable; confirm by syllable count)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Assurance of correctness → summoning of heroic strike.","listener_experience":"Uplifted courage; sense of being backed by a larger order.","intensity":7}