Mantra 6
Sukta 4
Sanskrit (Devanagari)
पैद्व प्रेहि प्रथमोऽनु त्वा वयमेमसि । अहीन् व्यऽस्यतात् पथो येन स्मा वयमेमसि
IAST Transliteration
paídva prá ehi prathamó ’nú tvā vayám emasi | ahī́n ví asyatāt pathó yénā sma vayám emasi
English Translation (Griffith/Whitney)
Go forth, O Paedva, first in the van; after thee we go. From the path whereon we fare, may he scatter the serpents far away.
Word by Word
पैद्वO Paidva (name of the addressed being)
पैद्व:
सम्बोधन
TypeNoun (proper name)
Rootपैद्व (प्रातिपदिक; संबोधन-नाम)
प्रेहिgo forth / proceed
प्रेहि:
(आज्ञा) कर्तृ-प्रवृत्तिनिमित्तम्
TypeVerb
Rootइ (धातु) + प्र (उपसर्ग)
प्रथमःas the first
प्रथमः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
अनुafter, following
अनु:
(क्रियाविशेषण) अनुगमन-भाव
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एमसिwe go / we proceed
एमसि:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
अहीन्serpents
अहीन्:
कर्म
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
विapart, away
वि:
(क्रियाविशेषण) विभाजन/विनाश-भाव
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अस्यतात्drive away / remove
अस्यतात्:
(आज्ञा) कर्तृ-प्रवृत्तिनिमित्तम्
TypeVerb
Rootस्यै/स्य (धातु ‘to bind/entangle’; caus./denom. in Vedic usage) + अ (निषेध/अपसारण-प्रवृत्ति) + वि-भाव
पथःfrom the path
पथः:
अपादान
TypeNoun
Rootपथ्/पथ (प्रातिपदिक)
येनby which
येन:
करण
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्मindeed / just
स्म:
(निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्म (निपात)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एमसिgo / proceed
एमसि:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt).
Devata: Paedva as protective power; serpents as the adversarial class.
Chandas: Anuṣṭubh-like.
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From alertness → guided movement → calm confidence.","listener_experience":"Grounded steadiness; feeling accompanied and protected.","intensity":5}