Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 3

यथा वातेन प्रक्षीणा वृक्षाः शेरे न्यऽर्पिताः । एवा सपत्नांस्त्वं मम प्र क्षिणीहि न्यऽर्पय पूर्वान्जातां उतापरान् वरणस्त्वाभि रक्षतु

yáthā vā́tena prá-kṣīṇā vṛkṣā́ḥ śére ní-’rpitāḥ | evā́ sapatnā́n tváṃ máma prá kṣiṇīhi ní-’rpaya pū́rvān jātā́m utā́parān varuṇás tvā́bhi rakṣatu ||

As, wasted by the Wind, the trees lie there, cast down,—even so do thou waste away my rivals and lay them low, those born before and those that shall be born hereafter. May Varuṇa guard thee round about.

यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (avyaya)
वातेनby the wind
वातेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
प्रक्षीणाःwasted/withering
प्रक्षीणाः:
Kartā (वृक्षाः इत्यस्य विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootप्र-क्षी (धातु) → क्षीण (कृदन्त/भूतकृदन्त)
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
शेरेlie (have lain)
शेरे:
TypeVerb
Rootशी (धातु) [शे/शयने]
निdown, into
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
अर्पिताःthrown down / laid low
अर्पिताः:
Kartā (वृक्षाः इत्यस्य विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअर्प् (धातु) → अर्पित (कृदन्त/भूतकृदन्त)
एवso, just so
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (avyaya)
सपत्नान्rivals/enemies
सपत्नान्:
Karma
TypeNoun
Rootसपत्न (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रforth, completely
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
क्षिणीहिdestroy/waste away
क्षिणीहि:
TypeVerb
Rootक्षि (धातु) [क्षये]
निdown
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
अर्पयcast down / lay low
अर्पय:
TypeVerb
Rootअर्प् (धातु) [अर्पणे/निक्षेपे]
पूर्वान्former/earlier
पूर्वान्:
Karma (जातान् इत्यस्य विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
जातान्born; those already arisen
जातान्:
Karma
TypeNoun (used adjectivally)
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त/भूतकृदन्त)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (avyaya)
अपरान्later/other
अपरान्:
Karma (जातान् इत्यस्य विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun (Deity)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभिtowards; over
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
रक्षतुmay (he) protect
रक्षतु:
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु) [रक्षणे]

Rishi: Atharvanic/Āṅgirasa line (per Anukramaṇī tradition; variable)

Devata: Varuṇa; operative agent: Maṇi (addressed as ‘tvam’)

Chandas: Anuṣṭubh

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From stark natural devastation (felled trees) to commanded social devastation (rivals), ending in a protective ‘seal’ of authority.","listener_experience":"A sense of hard certainty and dominance, tempered by Varuṇa’s guarding presence.","intensity":8}