Next Mantra

Mantra 1

Sukta 3

सपत्नत्क्षयणो वरणमणिः। अयं मे वरणो मणिः सपत्नक्षयणो वृषा । तेना रभस्व त्वं शत्रून् प्र मृणीहि दुरस्यतः

sapatnátkṣayaṇo varaṇamáṇiḥ | ayáṃ mé varaṇó maṇíḥ sapatnákṣayaṇo vṛ́ṣā | ténā rabhásva tváṃ śatrū́n prá mṛṇīhi durasyatáḥ ||

A rival-waster is the Varana-amulet. This Varana jewel is mine, a bull that wastes my rivals: with it do thou seize the foes; crush them forth, away from evil purpose.

सपत्नक्षयणःrival-destroying
सपत्नक्षयणः:
विशेषणम् (कर्तृ/प्रातिपदिक-सम्बन्धः) — ‘मणिः’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootसपत्न-क्षयण (प्रातिपदिक; तत्पुरुष) < क्षि/क्षय (धातु ‘क्षय’/‘क्षि’ ‘क्षयणे’)
वरणमणिःthe varana-amulet (charm)
वरणमणिः:
कर्तृ/वाक्यविषयः (उक्तिः/नामनिर्देशः)
TypeNoun
Rootवरण-मणि (प्रातिपदिक; षष्ठी/तत्पुरुष-समास) < वरण + मणि
अयम्this
अयम्:
कर्तृ/वाक्यविषयः (निर्देशः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
मेmy / for me
मे:
सम्बन्धः (स्वामित्वम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
वरणःvarana (name of the charm/plant)
वरणः:
समानााधिकरणम् (मणिः इत्यस्य नाम)
TypeNoun
Rootवरण (प्रातिपदिक)
मणिःamulet, jewel
मणिः:
कर्तृ/वाक्यविषयः
TypeNoun
Rootमणि (प्रातिपदिक)
सपत्नक्षयणःrival-destroying
सपत्नक्षयणः:
विशेषणम् (मणिः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसपत्न-क्षयण (प्रातिपदिक; तत्पुरुष) < क्षि/क्षय (धातु ‘क्षयणे’)
वृषाbull-like; mighty
वृषा:
विशेषणम्/समानााधिकरणम् (मणिः इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक)
तेनwith that (amulet)
तेन:
करणम्
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
रभस्वseize, lay hold (attack)
रभस्व:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootरभ् (धातु; ‘ग्रहणे/आलिङ्गने/आक्रमणे’), लोट्
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ (रभस्व/मृणीहि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
शत्रून्enemies
शत्रून्:
कर्म
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
प्रforth; fully
प्र:
क्रियाविशेषणम् (तीव्रता/प्रवृत्तिः)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
मृणीहिcrush, destroy
मृणीहि:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootमृण्/मृड् (धातु; ‘हिंसायाम्/मर्दने’), लोट्
दुरस्यतःfrom the hostile/ill-disposed (one/side)
दुरस्यतः:
अपादानम्
TypeAdjective (used substantively)
Rootदुरस्यत् (प्रातिपदिक; ‘दुर्’ + अस्यत्/अस्य ‘क्षेपणे’ इत्यादि-व्युत्पत्त्या ‘दुरासद/दुराक्रम’ अर्थे) अथवा ‘दुरस्य’ (विशेषण)

Rishi: Atharvanic tradition (amulet hymn complex; r̥ṣi attribution varies in indices).

Devata: Maṇi (amulet) empowered by Varana; functional ‘deity’ is the charm-power itself.

Chandas: Anuṣṭubh (with an initial label-like pāda)

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"Naming the weapon → claiming it as ‘mine’ → issuing crushing commands.","listener_experience":"Surge of courage and dominance; readiness to confront hostility.","intensity":7}