Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 89

Devanagari script

तेनाक्रान्तो गिरिवरस्तोयं सुस्राव निर्मलम् । गजपादोद्भवं वारि भविष्यति सदा स्थिरम्

Transliteration

tenākrānto girivarastoyaṃ susrāva nirmalam | gajapādodbhavaṃ vāri bhaviṣyati sadā sthiram

Translation

Ketika gunung mulia itu tertekan olehnya, mengalirlah air yang bening dan suci. Air yang lahir dari telapak kaki gajah itu akan tetap ada selamanya, teguh tak berubah.

Word by Word

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (instrumental: 'by him/that')

• आक्रान्तः: pressed/stepped upon
• आक्रान्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ-क्रम् (धातु) → आक्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; विशेषणम्

• गिरिवरः: the best of mountains
• गिरिवरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (गिरिणां वरः); पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• तोयम्: water
• तोयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्

• सुस्राव: flowed forth
• सुस्राव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्रु (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• निर्मलम्: pure
• निर्मलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; विशेषणम् (तोयस्य)

• गजपादोद्भवम्: arisen from an elephant’s foot
• गजपादोद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गज (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-तत्पुरुषः (गजपादात् उद्भवम्); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (वारिणः)

• वारि: water
• वारि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वारि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल/Future), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

• स्थिरम्: stable/permanent
• स्थिरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (वारिणः)

Speaker

Narrator (contextual narrative voice within the dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gajapādodbhava-tīrtha (Elephant-foot spring)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: As the elephant’s foot presses the summit rock, a clear spring bursts forth, flowing bright and pure; onlookers witness the birth of a permanent sacred water-source.

Characters & Entities

• Ujjayanta
• Gajapāda-udbhava Vāri (water from elephant’s foot)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred waters are seen as divinely established; their permanence symbolizes enduring grace available to pilgrims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The perennial water-source called ‘Gajapādodbhava’ associated with Mount Ujjayanta.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not explicit here; such waters are typically implied as suitable for snāna and purification in tīrtha contexts.