Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ चक्रतीर्थमनुत्तमम् । यत्र चक्रं पुरा मुक्तं विष्णुना प्रभविष्णुना

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha cakratīrthamanuttamam | yatra cakraṃ purā muktaṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā

Pulastya bersabda: Kemudian, wahai raja terbaik, pergilah ke Cakra-tīrtha yang tiada banding—tempat dahulu kala Viṣṇu, Sang Prabhaviṣṇu, melepaskan cakra-Nya.

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थक अव्यय (then/thereafter)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नृपाणां श्रेष्ठः)
चक्रतीर्थम्to the Cakra-tīrtha
चक्रतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चक्रस्य तीर्थम्)
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण (चक्रतीर्थम्)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक सम्बन्धबोधक (relative adverb: where)
चक्रम्the discus (chakra)
चक्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly/once)
मुक्तम्released, let go
मुक्तम्:
Kriya-visheshana (Predicate qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootमुच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (चक्रम्)
विष्णुनाby Viṣṇu
विष्णुना:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
प्रभविष्णुनाby the mighty/sovereign Viṣṇu
प्रभविष्णुना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रभ + विष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; कर्मधारय (प्रभुः विष्णुः) विशेषण (विष्णुना)

Pulastya

Tirtha: Cakra-tīrtha

Type: tirtha

Listener: King (nṛpaśreṣṭha)

Scene: Pulastya guiding the king toward a radiant tīrtha; in a visionary overlay, Viṣṇu releases the Sudarśana cakra, which arcs through the sky and consecrates the waters below.

P
Pulastya
V
Viṣṇu
C
Cakra (discus)
C
Cakra-tīrtha

FAQs

Sacred geography is anchored in divine acts; visiting such places connects the pilgrim to Viṣṇu’s cosmic protection.

Cakra-tīrtha, famed for Viṣṇu’s casting of the discus there.

A pilgrimage instruction: one should go to Cakra-tīrtha.