Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 92

Devanagari script

शिवे भक्तिं प्रकुर्वाणः शिवकर्मपरोऽभवत् । शैवशास्त्रं पुरस्कृत्य शिवपूजनतत्परः । रात्रौ जागरणं यत्नात्करोति शिवसन्निधौ

Transliteration

śive bhaktiṃ prakurvāṇaḥ śivakarmaparo'bhavat | śaivaśāstraṃ puraskṛtya śivapūjanatatparaḥ | rātrau jāgaraṇaṃ yatnātkaroti śivasannidhau

Translation

Dengan menumbuhkan bhakti kepada Śiva, ia menjadi tekun dalam laku yang berpusat pada Śiva. Menjunjung Śaiva-śāstra, ia bersungguh-sungguh dalam pemujaan Śiva; dan pada malam hari ia dengan tekun berjaga (jāgaraṇa) di hadapan Śiva.

Word by Word

• शिवे: in/for Śiva
• शिवे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• भक्तिम्: devotion
• भक्तिम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्रकुर्वाणः: performing
• प्रकुर्वाणः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र- कृ (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपद; ‘doing/performing’

• शिवकर्मपरः: devoted to Śiva’s acts/rites
• शिवकर्मपरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव-कर्म-पर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘शिवस्य कर्मणि परः’ (devoted to Śiva’s rites)

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• शैवशास्त्रम्: Śaiva scripture
• शैवशास्त्रम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शैव-शास्त्र (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘शिवसम्बन्धि शास्त्रम्’

• पुरस्कृत्य: having put foremost
• पुरस्कृत्य: Kriya (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पुरस्- कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), धातु: कृ with अव्यय ‘पुरस्’ (in front); अर्थ: having placed foremost/honored

• शिवपूजनतत्परः: intent on Śiva-worship
• शिवपूजनतत्परः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव-पूजन-तत्पर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘शिवपूजने तत्परः’ (intent on worship of Śiva)

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (Time locus/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• जागरणम्: vigil (wakefulness)
• जागरणम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘keeping awake/vigil’

• यत्नात्: with effort
• यत्नात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; अव्ययीभावार्थे—‘with effort’ (ablative of cause/manner)

• करोति: does/performs
• करोति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• शिवसन्निधौ: in Śiva’s presence
• शिवसन्निधौ: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव-सन्निधि (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष: ‘शिवस्य सन्निधिः’ (presence of Śiva)

Speaker

Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced: Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee-king in a lamp-lit Śiva shrine: offerings arranged, scriptures honored on a stand, the devotee awake through the night chanting and meditating before the liṅga.

Characters & Entities

• Śiva
• Śaivaśāstra
• Jāgaraṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion matures into disciplined practice—scriptural reverence, worship, and vigilant remembrance of Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śiva’s temple presence in the Kedāra region, where worship and vigil are especially meritorious.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śiva-pūjā guided by Śaivaśāstra and rātri-jāgaraṇa (night vigil) in Śiva’s presence.