Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

मया निरीक्ष्यते सम्यक्चित्रयुद्धं महात्मनाम् । अनिभिज्ञोऽस्म्यहं विष्णो कार्याकार्यविचारणे

Transliteration

mayā nirīkṣyate samyakcitrayuddhaṃ mahātmanām | anibhijño'smyahaṃ viṣṇo kāryākāryavicāraṇe

Translation

“Aku telah menyaksikan dengan saksama pertempuran menakjubkan para mahātmā ini. Namun, wahai Viṣṇu, aku belum mahir menimbang mana yang patut dilakukan dan mana yang tidak.”

Word by Word

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• निरीक्ष्यते: is observed/seen
• निरीक्ष्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + ईक्ष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• सम्यक्: properly/well
• सम्यक्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• चित्र-युद्धम्: a wondrous battle
• चित्र-युद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चित्र (प्रातिपदिक) + युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (चित्रं युद्धम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• महात्मनाम्: of the great-souled ones
• महात्मनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• अनभिज्ञः: unknowing/unaware
• अनभिज्ञः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन् (नञ्) + अभिज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासभाव (not knowing)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विष्णो: O Viṣṇu
• विष्णो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• कार्य-अकार्य-विचारणे: in the deliberation of what should and should not be done
• कार्य-अकार्य-विचारणे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक) + अकार्य (प्रातिपदिक) + विचारण (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-पूर्वपद (कार्य च अकार्य च) ततः तत्पुरुष-सम्बन्धः विचारणे; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

Speaker

Kumāra (Skanda/Kārttikeya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Viṣṇu

Visual Art Cues

Scene: Skanda speaks with humility: he has watched the wondrous battle of great souls but admits he is not yet adept at judging right and wrong action.

Characters & Entities

• Skanda (Kumāra)
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True strength includes humility—seeking right discernment (viveka) before action is a dharmic ideal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not explicit in this verse; the Kedāra-khaṇḍa context supplies the sacred Himalayan frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.