Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 53

अमत्तभूतैर्बहुभिस्त्रपां त्यक्त्वा मनीषिभिः । अकाले कोकिला भिश्च व्याप्तामासीन्महीतलम्

amattabhūtairbahubhistrapāṃ tyaktvā manīṣibhiḥ | akāle kokilā bhiśca vyāptāmāsīnmahītalam

Permukaan bumi dipenuhi banyak makhluk seakan mabuk—menanggalkan rasa malu, bahkan para bijak. Dan suara kukuk pun, meski bukan musimnya, menyebar ke segala penjuru.

अमत्तभूतैःby sober beings
अमत्तभूतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअमत्त (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः कर्मधारय (अमत्ताः भूताः = sober beings)
बहुभिःby many
बहुभिः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
त्रपाम्shame/modesty
त्रपाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive: having abandoned)
मनीषिभिःby sages/wise ones
मनीषिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अकालेat an untimely time
अकाले:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (locative: at an untimely time)
कोकिलाभिःby cuckoos
कोकिलाभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकोकिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
व्याप्ताwas pervaded
व्याप्ता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियासमानार्थक (was pervaded)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Auxiliary/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
महीतलम्the earth’s surface
महीतलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहीतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (मही-तलम् = surface of the earth)

Lomaharṣaṇa Sūta (deduced: Māheśvarakhaṇḍa narration to sages)

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Scene: Earth overrun with beings behaving as if intoxicated; modesty abandoned; even sages affected. Out-of-season cuckoos call everywhere—an uncanny spring erupting in the wrong time.

K
Kokilā (cuckoo)
M
Mahītala (earth)

FAQs

When dharma-like order in nature shifts, it signals a deeper cosmic movement around great tapas and divine purpose.

Kedāra-kṣetra (Kedarnath region) within the Kedārakhaṇḍa of the Skanda Purāṇa.

None directly; the verse functions as a narrative omen-setting for the Kedāra māhātmya.