Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 196

Devanagari script

इंद्र उवाच । केनोपायेन साध्योऽयं वृत्रो दैत्यवरो महान् । त्चछीघ्रं कथ्यतां शंभो येन मे विजयो भवेत्

Transliteration

iṃdra uvāca | kenopāyena sādhyo'yaṃ vṛtro daityavaro mahān | tcachīghraṃ kathyatāṃ śaṃbho yena me vijayo bhavet

Translation

Indra berkata: “Dengan upaya apakah Vṛtra yang agung ini—yang utama di antara para Daitya—dapat ditundukkan? Katakanlah segera, wahai Śambhu, agar kemenangan menjadi milikku.”

Word by Word

• इन्द्र: Indra
• इन्द्र: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• केन: by what
• केन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; प्रश्नार्थ

• उपायेन: by means/method
• उपायेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: उपाय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• साध्यः: to be accomplished/overcome
• साध्यः: Predicate/Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: साध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘वृत्रः’ विशेषण

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• वृत्रः: Vṛtra
• वृत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• दैत्यवरः: the best of the daityas
• दैत्यवरः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दैत्य + वर (प्रातिपदिक); दैत्यवर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘दैत्येषु वरः’ (best among demons)

• महान्: great
• महान्: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण

• तत्: that (matter)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘तत्’ = ‘तद् विषयम्/तद् उपायम्’ इत्यर्थे

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसकलिङ्ग-एकवचन-प्रयोगः (adverb)

• कथ्यताम्: let it be told
• कथ्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आज्ञार्थ—‘let it be told’

• शम्भो: O Śambhu
• शम्भो: Address (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; साधनार्थ—‘by which’

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप

• विजयः: victory
• विजयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विजय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• भवेत्: may be/might occur
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Speaker

Indra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (instruction-giving kshetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śambhu (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Indra, anxious yet reverent, asks Śambhu for the swift means to defeat Vṛtra; the scene centers on supplication and the expectancy of divine instruction.

Characters & Entities

• Indra
• Vṛtra
• Śambhu (Śiva)
• Daityas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In crisis, even the mighty should seek divine counsel and right means rather than relying on pride.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra setting (Kedārakhaṇḍa) frames the dialogue, though the verse itself is a direct question.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a request for the correct upāya (method), which is answered in subsequent verses.