Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 81

Devanagari script

महेंद्रं सगजं चैव सहमानं शिताञ्छरान् । तदा युद्धमभूद्वोरं महेन्द्रवृषपर्वणोः

Transliteration

maheṃdraṃ sagajaṃ caiva sahamānaṃ śitāñcharān | tadā yuddhamabhūdvoraṃ mahendravṛṣaparvaṇoḥ

Translation

Kemudian terjadilah pertempuran dahsyat antara Mahendra dan Vṛṣaparvan—Indra bersama gajahnya, menahan panah-panah tajam.

Word by Word

• महेन्द्रम्: Mahendra (Indra)
• महेन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—महा+इन्द्र (कर्मधारय)

• सगजम्: with his elephant
• सगजम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सगज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; समासः—स+गज (सहित-तत्पुरुष)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)

• सहमानम्: enduring, bearing
• सहमानम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सह् (धातु) + शतृ/शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle, Ātmanepada sense); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• शितान्: sharp
• शितान्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम्

• शरान्: arrows
• शरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अभूत्: arose, happened
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• उग्रम्: fierce
• उग्रम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (युद्धम्)

• महेन्द्रवृषपर्वणोः: of Mahendra and Vṛṣaparvan
• महेन्द्रवृषपर्वणोः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महेन्द्र (प्रातिपदिक) + वृषपर्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्वसमास (महेन्द्र+वृषपर्वन्); षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन (genitive dual)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra mounted on Airāvata faces Vṛṣaparvan amid a storm of sharp arrows; the battlefield is vast, with divine weapons flashing and clouds churning above a Himalayan horizon.

Characters & Entities

• Indra (Mahendra)
• Airāvata (implied by 'sa-gaja')
• Vṛṣaparvan

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the highest powers must endure hardship to safeguard cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra forms the textual pilgrimage setting, though the verse is martial in content.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.