Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 70

ततोऽविनीतस्तां वीक्ष्य भद्र गालववल्लभाम् । अहमासं शरव्रातैस्ताडितः पुष्पधन्विना । विवेकिनोऽपि मुनयस्तावदेव विवेकिनः

tato'vinītastāṃ vīkṣya bhadra gālavavallabhām | ahamāsaṃ śaravrātaistāḍitaḥ puṣpadhanvinā | vivekino'pi munayastāvadeva vivekinaḥ

Lalu, wahai yang mulia, karena hatiku tak terkendali, ketika memandang gadis suci—kekasih Gālava—aku seketika dipukul oleh rentetan panah Sang Berbusur Bunga, Kāma. Bahkan para resi yang arif pun tetap arif hanya sampai batas itu.

ततःthen
ततः:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययम्; क्रम/हेतु-अर्थे (then/thereupon)
अविनीतःunrestrained, undisciplined
अविनीतः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootअविनीत (कृदन्त; PPP from √नी with वि-; here ‘unrestrained’ as adjective)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (अहम् implied)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवीक्ष्/दृश् (धातु) + वि-; कृदन्त: ल्यप् (absolutive/gerund)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund), पूर्वकालिकक्रिया (having seen)
भद्रO good sir
भद्र:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; संबोधनम्
गालववल्लभाम्beloved of Gālava
गालववल्लभाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगालव + वल्लभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (गालवस्य वल्लभा)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
आसम्was
आसम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
शरव्रातैःby a multitude of arrows
शरव्रातैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशर + व्रात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; करणम्
ताडितःstruck
ताडितः:
Kriya (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootताड् (धातु) + क्त (PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि (struck)
पुष्पधन्विनाby the flower-bow wielder (Kāma)
पुष्पधन्विना:
Karana (Instrument/Agent/करण)
TypeNoun
Rootपुष्प + धन्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; करणम् (agent/instrument)
विवेकिनःdiscriminating, wise
विवेकिनः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootविवेकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (मुनयः)
अपिeven
अपि:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवादार्थक-अव्ययम् (even/also)
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
तावत्so long, only that far
तावत्:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय/प्रमाणवाचक)
Formपरिमाण/कालवाचक-अव्ययम् (so long/that much)
एवonly
एव:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्ययम् (only/just)
विवेकिनः(remain) wise/discerning
विवेकिनः:
Kriya-anvaya (Predicate complement)
TypeNoun
Rootविवेकिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विधेय-नाम (predicate nominative)

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating within Māheśvara-khaṇḍa to the sages (deduced)

Listener: Addressed as 'bhadra' (auspicious one), listener unspecified in the excerpt

Scene: A man (narrator figure) sees the maiden and is metaphorically struck by Kāma’s flower-arrows; Kāma may appear as a subtle divine archer with sugarcane bow, floral arrows; the victim’s face shows sudden inner turmoil.

G
Gālava
K
Kāma (Puṣpadhanvan)

FAQs

Unchecked desire can overpower even cultivated discernment; discipline and vigilance are essential to dharma.

No tīrtha is directly praised in this verse; it functions as moral-narrative instruction within the Kaumārikā-khaṇḍa.

No explicit rite is prescribed here; the emphasis is ethical—restraint and guarding the mind.