Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 26

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् । निर्विकाराः क्रियाः सर्वाः स हि तीर्थफलं लभेत्

yasya hastau ca pādau ca manaścaiva susaṃyatam | nirvikārāḥ kriyāḥ sarvāḥ sa hi tīrthaphalaṃ labhet

Ia yang tangan dan kakinya—bahkan pikirannya—terkendali dengan baik, dan segala tindakannya tanpa kegelisahan maupun penyimpangan; dialah sungguh memperoleh buah tīrtha.

yasyawhose
yasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (genitive singular; relative pronoun)
hastau(the) two hands
hastau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन (masc nominative dual)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
pādau(the) two feet
pādau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन (masc nominative dual)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
manaḥmind
manaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (neuter nominative singular)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
su-saṃyatamwell-controlled
su-saṃyatam:
Kriya (Predicate adjective/क्रिया)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + saṃyata (प्रातिपदिक; √yam)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (neuter nominative singular); क्त-प्रत्ययान्त (PPP) √yam (यम्): restrained; अव्ययीभावः: su + saṃyata (well-restrained)
nirvikārāḥunchanged/without disturbance
nirvikārāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootnir-vikāra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (feminine nominative plural); तत्पुरुषः: nir + vikāra (without modification)
kriyāḥactions
kriyāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (feminine nominative plural)
sarvāḥall
sarvāḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (feminine nominative plural)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc nominative singular)
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिश्चय/हेतु-निपात (particle: indeed/for)
tīrtha-phalamthe fruit of (visiting) sacred places
tīrtha-phalam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neuter accusative singular); तत्पुरुषः: tīrthasya phalam (fruit of pilgrimage)
labhetwould obtain
labhet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√labh (लभ्) धातु
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (optative, 3rd sg)

Suhṛdaya (deduced from immediate surrounding dialogue context in Adhyāya 64)

FAQs

The true merit of tīrthas arises from disciplined body and mind, not mere travel.

No particular tīrtha is singled out; the verse defines the inner qualification for all tīrthas.

The ‘prescription’ is ethical and yogic: restrain hands, feet, and mind; keep actions pure and untainted.