Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

स्मरन्पुत्रगुणान्पत्न्या स्वराज्यं समपालयत् । ततः सुहृदयो धीमान्दग्धस्थल्यां कृताश्रमः

Transliteration

smaranputraguṇānpatnyā svarājyaṃ samapālayat | tataḥ suhṛdayo dhīmāndagdhasthalyāṃ kṛtāśramaḥ

Translation

Sambil mengenang kebajikan putranya dan istrinya, ia terus memerintah kerajaannya sendiri. Kemudian Suhṛdaya yang bijaksana mendirikan pertapaannya di Dagdhasthalī.

Word by Word

• स्मरन्: remembering
• स्मरन्: कर्ता (Subject; participial)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुत्रगुणान्: the son's virtues
• पुत्रगुणान्: कर्म (Object of remembering)
• Type: Noun
• Root: पुत्र-गुण (प्रातिपदिक; पुत्र + गुण)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पुत्रस्य गुणाः’)

• पत्न्या: with (his) wife / by the wife
• पत्न्या: करण/सह (Instrument/Association; ‘with/through the wife’)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• स्वराज्यम्: his own kingdom
• स्वराज्यम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: स्व-राज्य (प्रातिपदिक; स्व + राज्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘स्वस्य राज्यं’)

• समपालयत्: ruled/protected
• समपालयत्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: सम्-पाल् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• ततः: then/thereafter
• ततः: सम्बन्ध (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तदस्)
• Form: काल/क्रमवाचक अव्यय (then/thereafter)

• सुहृदयः: Suhṛdaya
• सुहृदयः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: सुहृदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धीमान्: wise/intelligent
• धीमान्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: धीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सुहृदयः’ इत्यस्य विशेषण

• दग्धस्थल्याम्: in the burnt ground/clearing
• दग्धस्थल्याम्: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: दग्ध-स्थली (प्रातिपदिक; दग्ध + स्थली)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; कर्मधारय-समासः (‘दग्धा स्थली’)

• कृताश्रमः: having established an āśrama (hermitage)
• कृताश्रमः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कृत-आश्रम (प्रातिपदिक; कृत + आश्रम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः/कर्मधारयार्थः (‘कृतः आश्रमः येन’/‘आश्रमं कृतवान्’)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dagdhasthalī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A ruler sits in contemplation, remembering son and wife, then a later scene shows Suhṛdaya—calm and wise—setting up a simple hermitage at Dagdhasthalī with a hut, sacred fire, and nearby austere terrain.

Characters & Entities

• Suhṛdaya
• Dagdhasthalī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma harmonizes household/royal duty with renunciation—one may protect a kingdom and later anchor life in tapas through an āśrama.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dagdhasthalī is named as the place where the hermitage is founded, setting the stage for its sanctity in the chapter’s sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Establishing an āśrama (hermitage) for disciplined practice is indicated, though no specific rite is listed.