Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45

स्वप्रशंसां प्रकुर्वाणः पराक्षेपसमन्विताम् । किं दिवः पृथिवीं पूर्वं ययातिर्न पपात ह । यानि पूर्वं प्रमाणानि कृतानीशेन धीमता

svapraśaṃsāṃ prakurvāṇaḥ parākṣepasamanvitām | kiṃ divaḥ pṛthivīṃ pūrvaṃ yayātirna papāta ha | yāni pūrvaṃ pramāṇāni kṛtānīśena dhīmatā

Barang siapa larut dalam memuji diri sendiri sambil merendahkan orang lain, tidakkah ia jatuh dari surga ke bumi—seperti Raja Yayāti dahulu jatuh? Karena itu, ketetapan yang telah ditetapkan sebelumnya oleh Īśvara yang bijaksana harus diterima sebagai ukuran yang sah.

sva-praśaṃsāmself-praise
sva-praśaṃsām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsva (सर्वनाम/प्रातिपदिक) + praśaṃsā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य प्रशंसा)
prakurvāṇaḥdoing / performing
prakurvāṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootpra√kṛ (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (कर्तरि), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘प्रकुर्वन्’ = doing
parākṣepa-samanvitāmaccompanied by disparagement of others
parākṣepa-samanvitām:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootparākṣepa (प्रातिपदिक) + samanvita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (पराक्षेपेण समन्विता) विशेषणम् (स्वप्रशंसाम्)
kimwhy? / what?
kim:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक सर्वनाम
divaḥfrom heaven
divaḥ:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (दिव्/द्यौः), पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; अपादानार्थे
pṛthivīmto the earth
pṛthivīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थे कर्म
pūrvamformerly / earlier
pūrvam:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)
yayātiḥKing Yayāti
yayātiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyayāti (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता
nanot
na:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (particle of negation)
papātafell
papāta:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√pat (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद; परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन
haindeed / surely
ha:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; स्मरण/खलु-अर्थे)
yāniwhich (things)
yāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
pūrvamformerly
pūrvam:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)
pramāṇāniauthoritative rules / precedents
pramāṇāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpramāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
kṛtānimade / established
kṛtāni:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘made/established’
īśenaby the Lord
īśena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootīśa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश
dhīmatāwise
dhīmatā:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootdhīmat (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (ईशेन)

Dharma (personified)

Scene: A didactic court-like setting: elders or dharma-personified figures admonish a ruler/leader; in the background a symbolic vignette of King Yayāti descending from a celestial realm to earth, illustrating the fall caused by moral lapse.

Y
Yayāti
Ī
Īśa/Īśvara (the Lord)
D
Dharma

FAQs

Self-praise coupled with fault-finding leads to spiritual downfall; divine standards (pramāṇas) should guide conduct.

The verse is more ethical than geographical; it supports the ongoing tīrtha-māhātmya by prescribing the inner discipline suitable for holy places.

No external ritual; it prescribes ethical restraint—avoid self-glorification and disparagement, and follow the Lord’s established ordinances.