Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 79

Devanagari script

पाषाणैस्ताडितः स्वप्ने सद्यो मृत्युं भजेन्नरः । सूर्योदये यस्य शिवा क्रोशंती याति सम्मुखम्

Transliteration

pāṣāṇaistāḍitaḥ svapne sadyo mṛtyuṃ bhajennaraḥ | sūryodaye yasya śivā krośaṃtī yāti sammukham

Translation

Jika dalam mimpi seseorang dipukul dengan batu, ia segera menemui kematian. Dan saat matahari terbit, bila seekor serigala hutan (jakal) melolong lalu datang tepat ke hadapan, itu pun pertanda maut.

Word by Word

• पाषाणैः: with stones
• पाषाणैः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पाषाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण) विभक्ति, बहुवचन — Instrumental plural

• ताडितः: struck
• ताडितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ताड् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — past passive participle ‘struck’

• स्वप्ने: in a dream
• स्वप्ने: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन — Locative singular

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण — adverb

• मृत्युम्: death
• मृत्युम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन — Accusative singular

• भजेत्: would meet/attain
• भजेत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘would attain/meet’

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Nominative singular

• सूर्योदये: at sunrise
• सूर्योदये: Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सूर्य + उदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन — Locative singular; षष्ठी-तत्पुरुष ‘sun’s rising’

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन — Genitive singular (relative pronoun)

• शिवा: a jackal (śivā)
• शिवा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — Nominative singular

• क्रोशन्ती: howling
• क्रोशन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रुश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (शतृ-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन — present participle ‘crying/howling’

• याति: goes/comes
• याति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन — Present indicative

• सम्मुखम्: towards the front/face-to-face
• सम्मुखम्: Kriyāviśeṣaṇa (Directional/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्मुख (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण — adverb ‘in front/towards (one)’

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) addressing the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A sleeping man sees a dream-vision of being pelted with stones; at dawn, a jackal runs straight toward a traveler, crying sharply—an ominous sunrise tableau.

Characters & Entities

• Sūrya (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life is uncertain; ominous signs are portrayed as reminders to take refuge in dharma and prepare the mind for impermanence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred place is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is stated; it is a nimitta (omen) listing.