Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

एवमुक्त्वा कला मुक्ता देवैस्त्रिपुरुषैः स्वयम् । अंतर्धानं ततः प्राप्ताः सर्वेऽपि सुरसत्तमाः

Transliteration

evamuktvā kalā muktā devaistripuruṣaiḥ svayam | aṃtardhānaṃ tataḥ prāptāḥ sarve'pi surasattamāḥ

Translation

Setelah berkata demikian, ketiga Pribadi Ilahi itu sendiri melepaskan kalā (bagian) mereka. Sesudah itu, semua dewa yang utama itu pun lenyap dari pandangan.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: evam (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: vac (धातु) + ktvā (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• कला: Kalā (a personified power/portion)
• कला: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kalā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मुक्ता: released, freed
• मुक्ता: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: muc (धातु) + ta (क्त) → mukta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कला’ इति विशेषण

• देवैः: by the gods
• देवैः: Karana (Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• त्रिपुरुषैः: by the three persons
• त्रिपुरुषैः: Karana (Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: tri (संख्या-प्रातिपदिक) + puruṣa (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रयः पुरुषाः), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘देवैः’ इति विशेषण

• स्वयम्: herself, on her own
• स्वयम्: Karta (Emphatic/कर्ता-निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: svayam (अव्यय)
• Form: स्वतन्त्रकर्तृवाचक-अव्यय (reflexive adverb)

• अन्तर्धानम्: disappearance, concealment
• अन्तर्धानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: antar (उपसर्ग/अव्यय) + dhā (धातु) + lyuṭ → antardhāna (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भाववाचक-नाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ततः: then, thereafter
• ततः: Apadana/Time (Source/अवधि)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रमवाचक-अव्यय (from there/then)

• प्राप्ताः: attained, reached
• प्राप्ताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pra- (उपसर्ग) + āp (धातु) + ta (क्त) → prāpta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, बहुवचन, पुंलिङ्ग, प्रथमा; परस्मैपद-क्रियार्थे ‘प्राप्ताः’ = ‘प्राप्तवन्तः’ (they attained)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘सुरसत्तमाः’ इति विशेषण

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Addition/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्यय (also/even)

• सुरसत्तमाः: the best of the gods
• सुरसत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sura (प्रातिपदिक) + sattama (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां सत्तमाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Unspecified narrator addressing Nārada (contextual)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After granting the promise, the three divine Persons release their kalā and then disappear; the air remains charged with light as the epiphany dissolves.

Characters & Entities

• Tripuruṣa (three divine Persons)
• Kalā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine protection can operate through emanated power (kalā) even after the visible presence of the gods withdraws.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it describes the mechanism of protection tied to the sacred setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it narrates the gods’ act of releasing a protective portion (kalā) and then becoming unseen.