Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

नागेश्वरं महाभक्त्या तस्य पुण्यमनन्तकम् । तेषां सर्पभयं नास्ति नागानां वचनं यथा

Transliteration

nāgeśvaraṃ mahābhaktyā tasya puṇyamanantakam | teṣāṃ sarpabhayaṃ nāsti nāgānāṃ vacanaṃ yathā

Translation

Barangsiapa memuja Nāgeśvara dengan bhakti yang agung, pahalanya menjadi tiada bertepi. Menurut sabda para Nāga, bagi mereka tiada lagi ketakutan terhadap ular.

Word by Word

• नागेश्वरम्: Nāgeśvara (Lord of serpents)
• नागेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नागेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (नागानाम् ईश्वरः)

• महाभक्त्या: with great devotion
• महाभक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: महाभक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः कर्मधारयः (महती भक्तिः)

• तस्य: of him/its
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• पुण्यम्: merit, holy benefit
• पुण्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विषय), एकवचन

• अनन्तकम्: endless, infinite
• अनन्तकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पुण्यम् इति विशेष्यस्य)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; सर्वनाम

• सर्पभयम्: fear of snakes
• सर्पभयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्प + भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्पस्य भयम्)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (particle of negation)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• नागानाम्: of the nāgas (serpents)
• नागानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• वचनम्: word, statement
• वचनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यथा: as, according to
• यथा: Sambandha (Comparison/उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (comparative/according to)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced for Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāgeśvara (within Nāradīya-saras/Dvārakā-linked complex)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍava (addressed in adjacent verse)

Visual Art Cues

Scene: A Śiva-liṅga revered as Nāgeśvara, encircled by coiled nāgas offering jeweled hoods; devotees with folded hands receive a halo of protection, while a serpent’s raised hood softens into reverence.

Characters & Entities

• Nāgeśvara
• Nāgas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Intense bhakti to Śiva (Nāgeśvara) yields immeasurable puṇya and removes fear, showing dharma as both inner and outer protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Nāgeśvara shrine associated with the Nāradīya-saras sacred region in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

Mahābhakti-yukta pūjā (devotional worship) of Nāgeśvara, with a stated protective fruit (freedom from serpent-fear).